Multilingual Turkish Dictionary

تورکجه تورکجه

تورکجه تورکجه
باتلاق آردیجی : تورکجه تورکجه

[آد،دیرگی]باتلاق و اوْتلو یئرلرده یاشایان کیچیک و اؤتوجو قوش. acrocephahus palustris‏

باتلاق توسباغاسی : تورکجه تورکجه

[آد،دیرگی]بارماقلاری پرده‏لی اییی اوٌزن بیر سوٌرونگن نوْعو (فا:نوعی لاکپشت). emys orbicularis‏

باتلاق چوُللوغو : تورکجه تورکجه

[آد،دیرگی]چوُللوق گیللردن باتلاقلاردا یاشایان، قهوه سیاه رنگلی، cm30 اوُزونلوغوندا بیر نوع چوُللوق قوشو (فا:پرنده). gallinaga gallingo‏

باتلاق¬قوشلاری : تورکجه تورکجه

[آد،دیرگی]توْیوقسوْو و یاغمور قوشلارینی ایچینه آلان قوشلار صنفی (فا:تیره ای از پرندگان)

باتلاق قیلانقوشو : تورکجه تورکجه

[آد،دیرگی]قیسا دیمدیکلی، اوُزون قانادلی بیر قوش (فا:پرنده). glareda

باتما : تورکجه تورکجه

[آد]
باتماق ایشی.
یوْخ اوْلما.
بیر گؤی جیسمی‏نین اُفق‘ون آلتینا یئنمه سی

باتماز : تورکجه تورکجه

[صفت]باتیلماز،سوُیا دالماز،
آرادان گئتمز، دیری و مجادله جی، یئنیلمز (فا:غرق نشونده). unsinkable‏

باتماز نوْیان : تورکجه تورکجه

[تاریخی اؤزل آد] چَنگیز خاقان‏’ین اوْردوباشی¬لاریندان

باتماق : تورکجه تورکجه

[تاثیرسیز ائیلم]
بیر شئی بیر یومشاق ماده‏یه گئچمک، گیرمک «آیاغیما میخ باتدی». to stick
بیر شئی بیر یئره باتیب محو اوْلماق، داغیلماق «گمی باتدی».
مجازا سانجماق «آدامین گؤزونه باتیر: آداما ساتاشیر».
چوُخورا دوٌشمک و چؤکمک«گؤزلری باتماق».
سوُیا دالماق، سوُیا باتیب بوْغولماق، بیر شئیه گؤمولمک «دالقیج سوُیا باتدی، آرابا پالچیغا باتدی». to sink
بیر شئیین ایچینده ایتمک ویا بوٌرونوب اؤرتولمک«بوْرجا باتماق» (فا:فرورفتن).
گونش گؤزدن ایتمک، غروب ائتمک «گوٌن باتدی». to set
بیرینین سعادتی الدن گئتمک، افلاس ائتمک، سینقین دوشمک، هئچه چیخماق «پولو باتماق». to be lost
اثری و ایزی قالماماق، نشانه‏سی قالماماق«آدی باتماق».
تأثیرائتمک، بوُ معنا چوْخراق منفی جُمله‏لرده ایشله¬نیر »بوُ اوُشاقا هئچ بیر سؤز باتمیر».
توُتولماق «سسی باتماق».
بوُلاشماق، بوُلانماق، کیرلنمک «پالتار توزا باتیبدی». to make oneself dirty
غالب گلمک، اوستون گلمک، گوجو چاتماق «تاتارلار روُسلارا باتدیلار». to overpower
بیر سیرا کلمه‏لرله مختلف افاده‏لی مُرکّب سؤزلر دوٌزَلدیر «آغلینا باتماق، قانا باتماق: آدام اؤلدورمک، گُناها باتماق، یئره باتماق: اوُتانماق، بالا باتماق»{دیوان لغات تورک ده ایشله نیبدیر، سنگلاخ سؤزلویونده ایشله نیبدیر؛ اینگیلیزجه,bott bottom (دیب، دوٌگمه، باتیلماق اوچون اولان شئی) کلمه‏لری بو کؤکه باغلی اولمالیدیر، جالیبدیر کی بو کلمه‏لرده «o» حرفلری «آ» شکلینده سؤیله نیرلار}

باتمان : تورکجه تورکجه

[آد]3کیلو (20گیرونکه) آغیر¬لیغیندا اؤلچو بیریمی (فا:من) {دیوان لغات تورک ده ایشله نیبدیر، سنگلاخ سؤزلویونده ایشله نیبدیر؛ باتماق+مان، فارسجادا من (3 کیلو) کلمه سیده بو سؤزون قیساتیلمیش شکلیدیر6}

باتمان تره زی : تورکجه تورکجه

[آد]آغیر شئیی چکمه‏یه مخصوص بؤیوک تره زی، قاپان (فا:قپان)

باتمان : تورکجه تورکجه

[اؤزل آد]کرمانشاه؛ هشتَری (إقلیج) ده کند آدی

باتمانلیق : تورکجه تورکجه

[صفت]بیر باتمان چکی‏سینده اوْلان (فا:یک من)

باتمجین : تورکجه تورکجه

[اؤزل آد]قزوین ده کند آدی

باتمول : تورکجه تورکجه

[آد]بیبارا بنزر بیر بیتگی(فا:گیاهی شبیه فلفل)

باتمیش : تورکجه تورکجه

[صفت]
باتماق ایشی (فا:فرو رفته).
(آ) بیرینه قارقیش و سؤیوش و تحقیر معناسیندا دئییلن بیرسؤز

باتوُ/باتور : تورکجه تورکجه

[اؤزل آد]جوُجی خانین اوْغلو؛ سؤزو باتماق فعلیندن یئنیلمز وگوٌجلو معناسیندا انسان آدی کیمی ایشله¬نیر: باتو، باتور، باتوآلپ، باتوآی، باتوشاد، باتوُبای، باتوخاقان، باتوُرخان، باتوُرای، باتوُخان، باتیْبای؛ باتو و باتور کوُمان، نوْقای¬و اوُیغور بگلریندن دیر

باتوُرقان/باتیرقان/باتوروق : تورکجه تورکجه

[آد]باتیْران، یئنن، غالب گلن

باتوُقا : تورکجه تورکجه

[تاریخی اؤزل آد]
باتو،قهرمان
گیزلی، گیزلَنمیش
اوْختای خاقان‏ دؤنمی اوْردوباشی¬لاریندان
{باتماق¬دان:یئنمک}

باتوُق : تورکجه تورکجه

[تاریخی اؤزل آد] باتوُ؛ اوُیغور یازیْتلاریندا آدی گئچن بیر بگ

باتوُن : تورکجه تورکجه

[ظرف،تاراما سؤزلویونده ایشله نیبدیر]چابوقلوقلا، یئهین

باتی : تورکجه تورکجه

[آد]
گونشین باتدیغی یئر، گونباتان، غرب جهتی (فا:مغرب، غرب). west
(مج)یئرین غربینده اوْلان آوروپا و قوُزئی امریکا اؤلکه‏لری (فا:غرب). { دیوان لغات تورک ده ایشله‏نیبدیر ‹باتیغ›،تاراما سؤزلویونده ایشله نیبدیر}

باتی(غربی)¬ آذربایجاندا نفوس ¬اورانی : تورکجه تورکجه

[اؤزل آد] ایران ساییملاما مرکزینین وئریله¬رینه دایاناراق و بو کتابدا توپارلانمیش فایزلره گؤره ایندیکی باتی آذربایجانین نفوس دَییشیمی گئچن عصرده بئییله اوْلموشدور، ش1385/م2006دا 2873459نفر نفوس قئید اولوبدور اونلاردان توْپلام 62فایز تورک و38 فایز کوردایدیلر و بیردن آز فایزده مسیحی¬ایدی (کورد نفوسونون تقریبا یاریسی ساووجبولاق، خانا و بوکان شهرلرینده یاشایاراق قالان یاریسی آیری قالان 7 شهرده آزینلیق حالدا یاشاییرلیر)، ش1320/ م1941ده نفوس 635000نفرایدی بو مقدارین 62فایزی تورک، 35 فایزی کورد و 3 فایزی مسیحی ایدیلر اگر نفوس¬آرتیمی اورانی¬نی بیر توتارساق بیرینجی دنیا ساواشی سیراسی-(ش1297/ م1918)غربی¬آذربایجان-نفوسو512000نفرایدی¬کی اونلارین 317500نفری تورک، 179000نفری کورد و 15000نفری مسیحی ایدیلر، ساواش سیراسیندا باتی¬لی درگی¬لرین وئریلرینه گؤره 160000نفر انسان، بو بؤلگه¬ده ارمنیلر و کوردلرین باشچی¬سی سیمیتقو طرفیندن اؤلدورولدو (بوُ قیرقینلار یالنیز خالقین دایانیشماسی و عثمانلی اوُردوسونون بؤلگه¬یه گلمه¬سیله سوْنا چاتدی) و بونلار قوشقوسوز تورکلر اوْلورلار چونکی¬بالاجا دسته¬لره باخمایاراق اونلار عمومی¬حالدا سلاحسیز و حاضیرلیق¬سیز ایدیلار (البتده بو ساواشلاردا ارمنی¬و کوردلردن¬ده اؤلنلر اولوردو ولی¬بومقدار هئچواقت اوٌسته¬کی¬رقمین حتی یوزده¬بیرینه یئتیرمه¬ییبدیر)، ساواشدان اؤنجه مسیحی-لرین نفوسو توپلام 31750 نفر129 یعنی ساواشدان سونراکی نفوسا گؤره 15750 نفر چوخ¬ایدو (بعضا ترکیه¬دن گلن جیلو و ائرمنیلریده بونا آرتیریللار و توپلام 45000 نفر یازیرلار) بو حسابلا ساواشدان قاباق بؤلگه¬ده (512000+ 160000+15750) 687750 انسان یاشاییردی، بو نفوسون 477000 (317000+ 160000) نفری تورک ایدی، آیری دئییشله ساواشدان اؤنجه تورکلرین اوْرانی 70 فایزایدی و قالان جمعیتدن 5 فایز مسیحی و 25 فایز کورد اویدولر، ساواشدان سونرا تورکلرین اوْرانی نفوسا گؤره 62یه یئندی و ارمنی لرده اؤلدوردوگو انسانلارین قانینین قوخوسوندان و قورخوسوندان وحشته دوشه¬رک بؤلگه¬نی ترک ائدیب باتی اولکه¬لرینه قاچدیلار، بو اولایلار تورک انسانینا بؤیوک¬اویاریجی¬مساژلاری¬واردیر بیرطرفدن¬گؤرمک-اولارکی روس و آوروپا امپریالیستلری نه قدر احمقانه و ضد بشری ایشلره ال آتیردیلار، اونلار ایسته¬ییردیلر غربی آذربایجانین 5 فایز مسیحی جمعیتی ایله (بوتون آذربایجان نفوسونا گؤره 1 فایزدن دن آز اولوردو) بؤلگه ده بؤیوک ارمنستان یاراتسینلار و بو ایشین سونوجو مسلما بوتون تورکلری بو بؤلگه¬دن سیلمک¬ایدی، آیری بیر اوُیاریدا بودورکی فایزلر نشان وئریرکی تدریجا تورکلرین اورانی¬نی بو بؤلگه¬ده آزاتماق ایسته¬ییرلر و گئدیشات¬بونو نشان¬وئریرکی او دؤنم کی امپریالیستی طرحلر هله¬ده هله¬دی اونلارین بئینیندن چیخماییبدیر، اؤزللیکله بونادا اشاره ائتمک لازیمدیرکی اوْ دؤنم سیمیتقو غائله¬سیله بیرلیکده کوردلر بؤلگه¬ده یئرلشمه‏یه باشلادیلار و اوْ زامان گیزلی سیاستلر اؤزللیکله روسلارین¬الیله گؤرولوردو، بوسیاستی¬مخصوصا آذربایجان قهرمانی بخشعلی¬خان یئکانلی¬نین روسلار طرفیندن اعدام اولونماسی حادثه¬سینده گؤرمک اولار131، یئکانلی، ساواش سیراسیندا سیمیتقو‘نون قوناغی اولاراق یوخو ایچینده نامردجه¬سینه سیمیتقو‘نون الیله-توتوقلانیر و روسلارا تحویل وئریلیر، اوْدؤنم¬ظاهرا سیمیتقو روسلارلا ساواشیردی (البتده اوْ گونده بیریله بیرله¬شیب اوْبیرینین علیه¬اینه اوْلوردو) و یئکانلی¬دا بو حادثه¬دن تعجب¬ائده¬رک روسلارا دئییرکی اگر منی آزاد ائله¬سز قوْل وئریرم بو نامردی توتوب سیزه تسلیم ائدم-ولی¬روسلارین¬هدفی¬آیری بیرزادایدی¬و ایسته¬ییردیلرکی مختلف اوغرو دسته¬لرینین توسط ایله و البتده مستقیماده اؤز قوشونلاریلا، تورکلری آرادان آپارسینلار و روسلار بو قهرمانی مینلرجه¬ آیری تورکلرله بیرلیکده اؤلدوردو و یوخاریدا قئید اولونان سیاستی بؤلگه¬ده یوٌروتمه‏یه چالیشدیلار،البتده بوُسیاست بوتون¬غرب-امپریالستلرینین گونده¬مینده¬دیر،و عراق¬حادثه¬سی¬بونا ان¬یاخین اؤرنکدیر، اوْ بؤلگه¬ده آمریکا قوشونو عامللریله بیرلیکده کرکوک و تلافرده سلاحسیز تورکمن لری قتل¬عام ائده¬رک بؤلگه¬نی تورکلردن
تمیزله¬مه‏یه¬ چالیشدیلار و بونا تای ¬روسلار ائرمنیلرله بیرلیکده قاراباغدا عمل ائتدیلر. بونلارین یانی¬سیرا بیر سیرا سوْرولار آراشدیریلمایدیر، اؤرنک اوٌچون: بیرینجی دوٌنیا ساواشی سیراسیندا سیمیتقو دسته¬سی نه-جور و نه¬قدر نفوسلا بو بؤلگه¬لره یؤنَلتیلدیلر، بیرحالداکی نه عثمانلی توپراق¬لاریندا و نه تاریخ بوْیو تورک کورد چاتیشماسی یوْخ¬اویدو، نییه سیمیتقو دسته-سی تورکلری کوٌتله¬وی حالدا قیرماغا باشلادیلار، کند و شهرلرینی تالانلادیلار (بو موضوع اؤنملیدیرکی هانسی ندَنلرله بو دسته¬لر ایلک دفعه اوْلاراق یالنیز تورکلری هدف آلاراق بئیله بؤیوک قتل¬عاما ال آتیرلار و بونودا نظرده توتمالی¬ییق¬کی سیمیتقو دسته¬سی ائیله بیر ملّی شعورا مالیک دَییلدیلر)،اؤزللیکله¬اوْحالداکی-اوْزامان¬آذربایجان تورکلری تماما سلاحسیز ایدیلار و هیچ اولوسلارآراسی ساواشدادا اشتراکلاری یوخ¬اویدو، بو حالدا نجور اوْلدو آزینلیق حالدا اوْلان قروپلار بؤیوک¬ریسک ائده¬رک چوغون لوقدا اوْلان بیرملتی-قیرماغا باشلادیلار، هانسی سیاستلر دوغرولتو سوندا بو دسته¬لر بو بؤلگه¬ده یئرلشدیریلمه‏یه چالیشیلدی

باتیاران : تورکجه تورکجه

[آد،بیتگی]بیر نوعی بیتگی (فا:نوعی بومادران). achillea armenorum‏

باتی‏اوُیقارلیغی : تورکجه تورکجه

[باخ]غرب تمّدنو