Multilingual Turkish Dictionary تورکجه

خزر : تورکجه تورکجه

[اؤزل آد]آذربایجاندا بوسؤزله¬باشلایان¬نئچه¬یئرآدی واردیر

[اآ]
خزر‏دنیزی دوٌنیانین¬ان¬بؤیوک باغلی¬دنیزی ساییلیر، بودنیز ایندی 5 اؤلکه آراسیندا یئر توتوپ و گنللیکله هرزاماندا توٌرک ائللری آراسیندا قرار تاپیر، و آدی¬نی خزرائلی و دؤولتی آدیندان آلمیشدیر.
بو کلمه کاس› کاسسی ائلی آدیندان دوزه‏لیب (کاس+ار› کاسر› گزر›خزر)، بوکلمه مفهوم لحاظیندان گزر سؤزونه باغلانیر، کاس=کَس سؤزو همان گز سؤزودور و بو ائلین داییم گزمک حالیندا اولماغینی گؤسته ریر؛ بو کلمه ایزینی چوْخلو یئر آدلاریندا گؤرسه¬دیر: کاسپین (بو آدین انگیلیزجه-سی)، قزوین(کزوین› کسپین)، خاساوان، خاسلار، خاسئللی، کسیان،....»{ دیوان لغات تورک ده ایشله نیبدیر}

خزرخاقانلیغی : تورکجه تورکجه

[اؤزل آد]خزرلر ایلکجه هوُن¬دؤولتینه تابع اوْلاراق آشاغی ایدیل بؤلگه سینده یاشاییردیلار، اوْنلارین مستقل حالدا اوْرتایا چیْخمالاری سابارتوٌرک¬دؤولتی¬نین چؤکو¬شوندن سوْنرا م6جی عصرین اوْرتالاریندا اوٌز وئردی،اوْنلار ایکی نسیل بوْیونجا گؤی¬تورک دؤولتی نین بیر پارچاسی اوْلموشدولار، خاقانلیغین قوُروجوسو یابغو اوْلاراق، حاکمیت دؤورو م
1015 ایللرینده و حاکمیت یئرلری خزر دنیزی، قافقازلار، کیئف، دئنیپئرچایی بؤلگه لری و قوُزئیده قازان بؤلگه¬سی اوْلموشدور، خزرلر م
627 ایللرینده بیزانس امپراتورو هراکلیوس‘و ساسانی¬لره یئنیلمکدن قوُرتاردی، و 718جی ایلده استانبولون عربلرجه محاصره سینده بیزانس لارا یاردیم ائتدی، خزرلر منتظم دؤولت قوُران حکومت کیمی تانینیر، بوُ دؤولت اقتصادی باخیمدان یوٌکسه¬له¬رک اُجرتلی عسگر دؤنَمینه گئچدی و بوُ موضوع دا اصلی سببلردن اوْلاراق ییخیلیشینا باعث اوْلدو، اؤزللیکله اقتصادیاتین گئریله¬مه زامانلاری،عسگری قوْلون ضعیفله¬مه¬سی، چوْخلو گئری چکیلمه¬لره سبب اوْلدو209، خزرلرین باشکندی ووْلقا چایی‏نین یانیندا ایدیل شهری اوْلموشدور، بئلنجر، سمندر شهرلری اؤنملی شهرلریندن ایدی، شهرچیلیک و شهر اطرافیندا سوُر چکمه خزرلرین اؤنملی مهارت لریندن¬ایدی، ممی آلان داستانی اوْنلارین معروف داستانی ساییلیر، 893دا ایلک دفعه قوُرولان روس بیرلیگینین باش وزیرینین آدی خاقان ایدی و روس-خانی¬روْریک خزرلره تابع¬ایدی،اوْنونجو یوٌزیلین سوْن¬لاریندا روسلاردان اولاراق کیئف پرنسی خزرلری¬ داغیتدی، اوْنلارین بیر قسمی روسلارا تابع اولاراق بیر قسمی¬ده کریمه و آذربایجانا چکیلدیلر
(فا:خزرها)

خزرلر/خزربوْیلاری : تورکجه تورکجه

[اؤزل آد]ائتنیک باخیمیندان، اوْغو-بوُلغار، اوْن اوْغور، سابار، ماجار بوْیلاری نین قاتیلیم ایلا خزرلر مئیدانا چیخمیشلار، آراشدیرماجی نیکوْلای میستیکوس ماجارلاری غربی و خزرلری شرقی تورک قوْومو اوْلاراق ذکر ائدیر، زکی ولیدی توْغان، خزرلری گؤی تورکلرین آشینا سوُلاله سیندن بیلیر، 627ده خزرلر آغاج¬اَری، ساری¬غوُر و بؤغدوٌز بوْیلاری آدیلا آنادوْلویا و آذربایجانا گلمیشلر، ماجارستان کراللیغینی قوُران آرپاد خاندانی خزر توٌرکلرینین قابار/کابار بوْیوندان اوْلوبلار، خزر خاقانلاری یانیندا آسلار بیرینجی سیْرادا یئر آلیردی، و آس¬غوُر (آس و غوُر بوْیلاری بیرلیگی)، آلان¬آس (آلان و آس بوْیلاری بیرلیگی) شکلینده اؤزلرینی گؤسته¬ریر، گؤی توٌرکلرده ده پئچه¬نک تورکلرینین بیر اوْیماغی نین آدی گنگَرآس اوْلموشدور، اوْغوزلارین 24 بوْیوندان بیری اوْلان یازیر/یازقوُر، آس¬غوُر لارداندیر، ایدیل اطرافیندا یاشایان موُسکی/موْسکی بوْیو خزرلرین چاووُش قوْلوندادیر
خزرلر دفعه لرجه عربلری یئنمیشلر و چوْخ بیلگین¬لرین گؤروشوجه خوْراسانلی¬ابوُمسلم اُموی¬لره قارشی خزرلردن اؤنملی شکیلده یارارلانمیشدیر، همچینین آذربایجاندا بابک قالخیشی خزرلرین بیر قوْلو کیمی دَیرلندیریلمه-لیدیر، خزرلرین بیر آیری قوْومو کاراییم/کارای/گرای بوْیو اؤنملی بیر آدا صاحبدیر، کاراییم¬لر، اسلام دینی بؤلگه ده یاییلمامیشدان قاباق یهودی دینینده ایدیلر، آیری بیر مطلب اشاره-اوْلونمالیدیر:آزاراق افراد تاپیلیرکی خزرلرین یهودی اوْلماسینی اؤنه¬سوٌروللر حالبوکی¬درین و چوْغون¬لوقلا آرشدیرماجی لار ثبوت ائدیللر خزرلرین¬ایچینده¬دین اؤزگورلوغو یوٌکسک سَویه¬ده¬ایدی و مسلمانلار، مسیحیلر، یهودیلر،شامانیستلرآزادلیقلا عبادتلرینی یئرینه گتیریردیلر، بوُ آرادا چوْخلو عرب مسلمان سیّاح و مبلّغ¬لرین آزادجا¬سینا خزر بؤلگه¬لرینه گئتمه¬سی بوُنا ثبوتدور و حتی بیر سیرا آراشدیرماجی¬لار، اوْ دؤنم خزرلری دینجه ان اؤزگور حکومت کیمی قلمه وئریرلر

خزرقیشلاق : تورکجه تورکجه

[اؤزل آد]ماکی دا کند آدی

خزری : تورکجه تورکجه

[صفت]خزر آدالاریندا و اؤزل‏لیکله آبشرون یاریم آداسیندا قوُزئی‏دن اسن شدّتلی کوٌلک (فا:بادشمالی)

خزل : تورکجه تورکجه

[آد]گوٌز دؤنمینده آغاج وبوداق‏لاردان تؤکولن سارالمیش و قورو یاپراق (فا:برگ پاییزی). {بو کلمه خاشا› قاشاق سؤزوندن آلینمیشدیر، «قاشاق› قاشال› خاشال› خشیل› خسیل› خسل› خزل» البته بعضاً بو کلمه‏نی فارسجا خزان سؤزونه باغلاییرلار}