Multilingual Turkish Dictionary

Azerbaijani

Azerbaijani
HARAM : Az Turkish Farsi

: (ع) حرام. حارام اولوك (haram ülük)
مغز حرام، نخاع. حارام تـوك (haram tük)
موي زهار. حارام خوْر (haram xor)
حرام خور، آنكه مال ديگري را به ناحق تصاحب كند. حارامزادا (haramzada)
حرام زاده، زنا زاده. حارامليق (haramlıq)
مال حرام، مال دزدي

HARANÇI : Az Turkish Farsi

: ميانجيگر، واسطه. (← آر3، آرانچي) هارانچيليق (harançılıq)
ميانجيگري، وساطت

HAR-HAR : Az Turkish Farsi

= هار-هار داغى (har-har dağı)
كنايه از مكاني دور و نا معلوم. گروهي معتقدند كه هار هار نام كوه هرا در نزديكي درياي بالكان است و بعضيها هم بر اين باورند كه زادگاه زردشت در آن كوه بوده و به كوه قاف «هار-هار» گفته‌اند. به قول علّامه دهخدا «هار هار» نام شهري بوده در جنوب درياچة زره بار كردستان واقع در زاگرس كه در قرن 7 قبل از ميلاد در اورامان به وسيلة دولت آشور بنا شده است

HARRI : Az Turkish Farsi

: زنبور عسل. (← آرّی2)

HARXUD : Az Turkish Farsi

: كمانه، چوب كماني شكل كه در مشك دوغ يا بافتن گليم از آن استفاده كنند. (← آرخود)

HAS : Az Turkish Farsi

:
هن و هن، نفسهاي عميق.
خسته و كوفته، از ترس يا خستگي و تشنگي بي حال و كوفته شده. (← هس و اوْسانماق) هاساق (hasaq) = هاسيق (hasıq)
از تشنگي و خستگي بي حال شده. هاساقماك (hasaqmak) = هاسيقماق (hasıqmaq)
از خستگي و تشنگي بي حال و سست شدن. هاسيقديرماق (hasıqdırmaq)
به ستوه آوردن، خسته كردن

HAŞA : Az Turkish Farsi

: حاشا، انكار. حاشالاماق (haşalamaq)
حاشا كردن، انكار كردن

HASAR : Az Turkish Farsi

: (ع) حصار، ديوار. حاصارلي (hasarlı)
محصور، داراي ديوار

HAŞAR : Az Turkish Farsi

: غير بشر، حيوان. (اصل كلمه «آشار» از ريشة «آشماق» به معني از افق كوه رد شدن و مجازاً از حد گذشتن شهوت.) پس هاشار يعني آنكه شهوت بر او غلبه كند، حيوان. (← هش، هشَر) هاشار-پاشار (haşar-paşar)
حيوان اهلي، دام.
آشفته در هم ريخته

HAŞIMLI : Az Turkish Farsi

: هاشملو، نام طايفه‌اي از ايل كشكولي

HASSA : Az Turkish Farsi

:
عصا، عصاي دست.
چوب بلند و ستبر به بلندي 2 الي 3 متر. (قره يارلو) (ريشة كلمه از مصدر آسماق يا آسيلماق (آويزان شدن) است. ← آس2، آسّا)

HAT : Az Turkish Farsi

:
خستگي فراوان بعد از تلاش زياد.
هيهات، مشكل.
لحظات نزديك. هات–هات (hat-hat)
هيهات، به سختي، محال.
لحظة فرا رسيدن مرگ. هاتين-هاتين (hatın-hatın)
هيهات، به سختي

HATTILAMAQ : Az Turkish Farsi

: جهيدن. (← آتّيلاماق.)

HAV : Az Turkish Farsi

(1)
در تركي قديم به معني كُرك، پود، پُرز. (← هاف2 و هوْو2) هاولى (havlı)
هوله، پارچة پرزدار.
الاغ 1 تا 2 ساله كه بدنش داراي پود باشد. (گلّه زن)

HAV : Az Turkish Farsi

(2)
عمل تركه بازي در مراسم شادي و عروسي. (گلّه زن)

HAVA : Az Turkish Farsi

:
هوا، هواي مطبوع، نسيم. (← هاف3)
هوايي كه در سر افتد، پرواز روح، عشق، ميل، هوا و هوس.
طرف بالا.
آسمان صاف و بدون ابر.
سرما خوردگي.
مقدار، اندازه، كيل.
هواداري، طرفداري. هاوا ائدمك (hava edmәk)
پرواز روح، تمايل پيدا كردن براي ديدار.
صاف و آفتابي شدن هواي ابري. هاوادار (havadar)
هوادار، طرفدار. هاواشماق (havaşmaq)
تمايل پيدا كردن، متمايل شدن. هاوالانديرماق (havalandırmaq)
به پرواز در آوردن.
هوايي كردن، تحريك كردن، به هيجان آوردن.
صاف شدن ابر آسمان. هاوالانماق (havalanmaq)
پرواز كردن، اوج گرفتن، به بالا رفتن.
برانگيخته شدن، تحريك شدن، هوس كردن. هاوالى (havalı)
داراي هوا، داراي هواي خوب و مناسب، دلباز.
آنكه باد در سر دارد، مغرور، خودخواه. هاوايى (havayı)
هوايي، آسماني.
از روي هوا و هوس، الكي. هاوايى اوْلماق (havayı olmaq)
راغب شدن براي ديدني و ملاقات كسي

HAVALA : Az Turkish Farsi

: (ع)
حوالة برات.
حوالة الهي، مشيت پروردگار

HAVAR : Az Turkish Farsi

: جوار، كنار، نزديك. هاوار رَس (havar rәs)
نزديك، حوالي، اطراف

HAVAS : Az Turkish Farsi

:
فكر و حواس، ذهن.
صبر و حوصله

HAY : Az Turkish Farsi

:
از اصوات ندا، تحذير و آگاهي، هي، اي.
از اصوات تأسّف.
صداي بلند، آواز.
نداي دروني، فكر، انديشه، مشغوليت ذهني. اوْ ائله اؤز هاييندا. (او فقط مشغول افكار خودش است.)
هاي و هوي، اتّفاقي كه باعث شادي يا ناراحتي گردد. هايا قالماق (haya qalmaq)
به فكر خود بودن، براي خود چاره انديشي كردن. هايالانْگ (hayalang)
آواز خواني. هاي ائدمك (hay edmәk)
با صداي بلند آواز خواندن.
با صداي بلند جار زدن. هاي باراتلاماق (hay baratlamaq)
تشر زدن، نهيب دادن. هاي بيديريق (hay bidiriq)
سر و صدا، هاي و هوي. هاي جار ائدمك (hay car edmәk)
استمداد طلبيدن، كمك خواستن. هاي جان هوْو (hay can hov)
عبارتي كه بازيكنان در عروسيها به هنگام تركه بازي ادا مي‌كنند. هايچى (hayçı)
آواز خوان، خواننده.
جار زننده، صدا كننده. هايخيرماق (hayxırmaq)
تشر زدن، فرياد كشيدن، داد و بيداد راه انداختن. هاي-دوت (hay-dut)
هاي و هوي، بگير و ببند، زد و خورد. هاي قير (hay qır)
زد و خورد، بزن بزن، بزن و بكش. هاي قيريش (hay qırış) = هاي قيريف (hay qırıf) = هاي قيريق (hay qırıq) = هاي قيريم (hay qırım)
هاي غريو، سر و صدا، هاي و هوي، شيون و گريه و زاري. هاي كؤمك (hay kömәk)
از اصوات امداد و ندا، اي مردم كمك! هايلاماق (haylamaq)
جار زدن، صدا زدن.
تشر زدن، فرياد كشيدن. هايلَنگ (haylәng)
آواز خواني. هاي لوْك-هاي لوْك (hay lok-hay lok)
با سر و صدا و ناراحتي راه رفتن، يورتمه رفتن و خسته شدن. هايلين-كوْيلون (haylın-koylun)
پر سر و صدا، پر درد سر، پر زحمت. هاي مدد (hay mәdәd)
استمداد طلبي، كمك خواستن. هاي هوچ ائدمك (hay huç edmәk)
تشر زدن، نهيب دادن. هاي-و-كوي (hay-o-kuy)
هاي و هوي، سر و صدا. هاي-و-هو (hay-o-huy) = هاي-و-هوْو (hay-o-hov) = هاي-و-هوي (hay-o-huy)
هاي و هوي، سر و صدا.
رمق و توانايي. هاي-هوْولو (hay-hovlu)
پر هياهو، عجيب و غريب، زيبا و ديدني. هاي-و-هوي ائدمك (hay-o-huy edmәk)
سر و صدا كردن.
جار زدن.
ترساندن، بيم دادن. هاي-و-هويونان (hay-o-huyunan)
با هياهو و سر و صدا. هاي هيم (hay hım)
از اصوات تأييد و تحسين كه در مقابل صداي خواننده يا نوازنده بيان مي‌شود. هاييق (hayıq)
هشيار، متفكّر و انديشمند. (← هاديق و آي1، آييق) هايى گلمزليك (hayı gәlmәzlik)
متنفّر بودن، خوش نيامدن. هايى گلمك (hayı gәlmәk)
تمايل داشتن، لذّت بردن. هاييل-ماييل (hayıl-mayıl)
حيران و سر گردان. (← آي1، آييل، آييل-ماييل) هاييندا اوْلماق (hayında olmaq)
در فكر چيزي بودن، در فكر چاره بودن

HAYA : Az Turkish Farsi

: (ع) حيا، شرم. حاياسيز (hayasız)
بي حيا، بي شرم. حايالى (hayalı)
با حيا، با شرم

HAYÇIRD OLMAQ : Az Turkish Farsi

: نا فرمان شدن. (← هاك، هاكورد اوْلماق)

HAYIL : Az Turkish Farsi

: (ع)
كج، مايل.
عمل تمايل داشتن، كمك، ياري. (با كلمة «آييل» تركي همريشه است. ← آي، آييل)

HAYMARLAMAQ : Az Turkish Farsi

: حمله كردن سگ براي گاز گرفتن. (← آيمارلاماق)

HAYNA : Az Turkish Farsi

= هاينا-هلي (hayna-hәli)
نام آهنگي در موسيقي. (كلمة «هاينا» همان «آينه» است كه در قديم به شكل دايره درست مي‌شده؛ به همين خاطر «هاينا» يا «هاينا هلي» به آهنگ برنج كوبي و نوعي رقص دايره وار گفته‌ شده