Multilingual Turkish Dictionary

Azerbaijani

Azerbaijani
İSPATAN : Az Turkish Farsi

: نام گياهي خوردني و معطّر كه در چشمه‌سارها مي‌رويد و به آن «بولاق اوْتو» هم مي‌گويند

İSPİR : Az Turkish Farsi

= ايسپيل (ispil)
اسپرز، طحال.
بيماري طحال، مرض داخلي. ايسپير ره‌يي اوزولموش. (رگ طحالش بريده شده؛ توانايي ندارد.) ايسپيللي (ispilli)
بيمار، مريض، آنكه مرض طحال دارد

İŞQİN : Az Turkish Farsi

: ريواس

İŞQIR : Az Turkish Farsi

: نام نژادي از اسبهاي ايلات قشقايي و اختصاصاً نام اسب زياد خان دره شوري بوده است. (اصل كلمه از «اوچ + قير» به معني به پرواز در آي و بكُش)

İŞŞ : Az Turkish Farsi

: صداي ريزش ادرار، جيش. ايشّه‌مَك (işşәmәk)
شاشيدن، ادرار كردن.
شاش، ادرار.
مدفوع. ايشّه‌مه (işşәmә)
ادرار، شاش.
مدفوع

IŞŞ : Az Turkish Farsi

: صوت نشان دادن نور و روشنايي. (← ايش2) ايشّيق (ışşıq)
نور، روشنايي. ايشّيقلاتى (ışşıqlatı)
در هنگام روشنايي. ايشّيلاماق (ışşılamaq)
سوسو زدن، درخشيدن. ايشّيل-ايشّيل (ışşıl-ışşıl)
درخشش، سوسو. ايشّينتى (ışşıntı)
نور، روشنايي

ISSI : Az Turkish Farsi

: گرم. (← ايس1) ايسّيتمه (ıssıtmә)
تب. ايسّيرماق (ıssırmaq)
گرم كردن

İT : Az Turkish Farsi

(3)
فعل امر از مصدر «ايتمك» (دود دادن، كرز دادن) (← اوت2)

İT : Az Turkish Farsi

(2)
فعل امر از مصدر «ايتمك» (گُم شدن) گُم شو، جهنّم شو، دور شو، دفع شو. (← ايت 1) ايتكي (itki) = ايتگي (itgi) = ايتگين (itgin)
گُم شده، مفقودالاثر.
آواره، سرگردان، متواري. ايت‌گون (it gün)
آواره و سرگردان. ايت گونلوك (it günlük)
بدبختي، بيچارگي و آوارگي. ايتگين (itgin)
آواره و سرگردان. ايتگينليك (itginlik)
آوارگي، سرگرداني.
مفقودالاثر بودن، گُم بودن. ايتمَز (itmәz)
گم نشدني، فنا ناپذير. ايتمَك (itmәk)
گم شدن، مفقود شدن. ايتميش (itmiş)
مفقود، گم شده. ايتَن (itәn)
گم شونده. ايته‌لَنمَك (itәlәnmәk)
هل داده شدن، فشار داده شدن، دفع و رانده شدن. ايته‌له‌مَك (itәlәmәk)
دفع كردن، راندن، هل دادن، فشار دادن. ايتيرمَك (itirmәk)
گم كردن، مفقود نمودن. ايتيريلمَك (itirilmәk)
گم شدن، مفقود شدن. ايتيك (itik)
گم شده، مفقود گشته. ايتيم (itim)
عمل گم شدن، فقدان و نبودن

İT : Az Turkish Farsi

(1)
سگ، حيوان وفادار. ايت آغاجى (it ağacı)
استبرق، نام درختچه‌اي در مناطق جنوبي ايران. ايت آياغى اوْلماق (it ayağı olmaq)
خيلي بي ارزش شدن. ايت اَلي (it әli)
نام نقشي از نقشهاي گليم. ايت ايشّه‌مه‌يي (it işşәmәyi)
نام گياهي شبيه اسپند. ايت ايلي (it ili)
سال سگ، يازدهمين سال از سالهاي 12 گانة تركان. ايت بورنو (it burnu)
نسترن. ايت جانلى (it canlı)
سگ جان، سخت جان، مقاوم. ايت چَكمَك (it çәkmәk)
اصطلاحي است در بين دزدان؛ به اين طريق كه دزدها در هنگامِ دستبردِ شبانه، به دو دسته تقسيم مي‌شوند؛ دستة اوّل براي فريب دادن صاحب مال، خود را به سگهاي نگهبان نشان مي‌دهند تا سگها به دنبال آنها بيفتند تا دستة دوّم به چپاول خانه يا اموال بپردازند. به اين عمل «ايت چكمك» مي‌گويند. ايت دومّالاغى (it dummalağı)
قارچ سگ، نوعي قارچ سمّي و كشنده. ايت ديرسَگي (it dirsәgi) = ايت ديرسه‌يي (it dirsәyi) = ايت سپيگي (it sәpigi) = ايت سييَگي (it siyәgi)
گُل مژه، دانه يا تكّه گوشت كوچكي كه در پلك چشم ايجاد شود. ايت ديشي (it dişi)
انياب، دندان نيش. ايت كَنگَري (it kәngәri)
نوعي كنگر، نام گياهي خاردار. ايتّي (itti)
تيز، بُرنده، تند. (برندگي و تيزي اشيا به دندانهاي سگ تشبيه شده است.)
تند و تيز، چابك.
كمي بيش از حدّ معمول. دوزو ايتّي دير. ( نمكش كمي زياد تر از حدّ معمول است.) ايت يالاميغى (it yalamığı)
سگ ليسه، محل سگ ليسيدگي.
مجازاً آدم هيز و هرزه را گويند. ايتّيتْمَك (ittitmәk)
تيز كردن، سوهان كشيدن بر كارد و امثال آن. ايتّيجه (itticә)
نسبتاً تيز، تقريباً برنده. ايتّي ديللي (itti dilli)
آنكه زبان گزنده و صريحي دارد. ايتّيلَتمَك (ittilәtmәk)
تيز تر كردن، سوهان كشيدن و تيز كردن. ايتّيلمَك (ittilmәk)
تيز شدن، تيزتر و برنده‌تر شدن. ايتّيليك (ittilik)
تيزي، تندي، قاطعيّت. ايت يئمَز (it yemәz)
قسمتي از رودة بزرگ حيوان.
مجازاً به معني پول. ايتيني چكمك (itini çәkmәk)
اصطلاحي است به مفهوم جلب نظر كردن، با وعده و وعيدهاي دروغين جلب اعتماد كردن

İV : Az Turkish Farsi

: چرخش، محل چرخش، دماغة كوه. (← ايي1) ايو ائدمَك (iv edәk) = ايومَك (ivmәk) = ايو وئرمَك (iv vermәk)
برگشتن، به عقب دور زدن.
چرخاندن،‌ برگرداندن.
از كار شانه خالي كردن. ايوينمَك (ivinmәk)
پيچيدن، منحرف شدن.
از نظر پنهان شدن، مخفي شدن

İX : Az Turkish Farsi

:
صوت راندن و دفع بز و بزغاله.
صوت خواباندن شتر.
فعل امر از مصدر «ايخمك» (خواباندن و بر زمين زدن) ايخ –كيش (ix-kiş)
صوتي كه شبانان براي دفع حيوانات اهلي به كار برند. ايخمَك (ixmәk) = ايخديرمك (ixdirmәk) = ايخيرْتْمَك (ixirtmәk)
بر زمين زدن، مغلوب كردن. ايخيق (ixiq)
افتاده، بر زمين خورده، خوابيده. ايخيلمك (ixilmәk)
بر زمين خوردن، مغلوب شدن. ايخيله–دوش (ixilә-düş)
افتان و خيزان. ايخيلي (ixili)
بر زمين خورده، افتاده، مغلوب گشته

İY : Az Turkish Farsi

(1)
چرخش، پيچ و تاب.
دوك نخ ريسي.
شيار، فرو رفتگي ممتد. ايي باشـی (iy başı)
سرِ دوكِ نخ ريسي، قسمتي از دوك كه به شكل دايره است

İY : Az Turkish Farsi

(2)
رايحه، بو. (← اي1) اييله‌مَك (iylәmәk)
بوييدن، بو كشيدن. ايييمَك (iyimәk)
متعفّن شدن، بو گرفتن

İYDӘ : Az Turkish Farsi

: سنجد

İYHA : Az Turkish Farsi

: صوتي است كه براي خيزاندن و حركت دادن شتر گفته مي‌شود

İYİD : Az Turkish Farsi

: جوان، جوانمرد. (← ايگيت)

İYİRMİ : Az Turkish Farsi

: بيست، عدد 20

İYRӘNMӘK : Az Turkish Farsi

: دل به هم خوردن، متنفّر شدن. (← اير2 ، ايرَنمك)

İZM : Az Turkish Farsi

: به خاطر، براي. (اين كلمه در تركي آذربايجان با تلفّظ «ايز» به معني ردّ پا و نشان است. ← ايزم)

IZM : Az Turkish Farsi

: برايِ، به خاطرِ ، به قصدِ، به جهتِ. قوْناق ايزمينا بورا گلميش. (به قصد مهماني به اينجا آمده است.)

IZZ-O-CIZ : Az Turkish Farsi

: جزع فزع، التماس، تضرّع، گريه و زاري

KӘ : Az Turkish Farsi

(2)
از پسوندهاي مكاني به معني جايگاه. مانند
اؤلكه (ائلكه)
جايگاه ايل، زادگاه، مدفن، وطن. شوْره‌كه
جاي شور، شوره زار

KӘ : Az Turkish Farsi

(1)
مخفّف «كس»، كس، شخص

ӘK : Az Turkish Farsi

: فعل امر از مصدر «اكمك» (كاشتن) اكديرمك (әkdirmәk)
به وسيلة ديگري كاشتن، كاراندن. اكره (әkrә)
برزگر، كشاورز، زارع. اكمك (әkmәk)
كاشتن، كشتن.
نان. اكمه (әkmә)
كشت، بذر افشاني.
كشت مكن، زراعت مكن. اكيلمك (әkilmәk)
كاشته شدن، كشت شدن. اكيلي (әkili)
كاشته شده، زراعت. اكيم (әkim)
نحوة كشت و زرع. اكين (әkin)
كشت، زراعت. اكينتي (әkinti)
مزرعه. اكينچي (әkinçi)
كشاورز، برزگر. اكينچيليك (әkinçilik)
كشاورزي، برزيگري. اكينليك (әkinlik)
محل زراعت، محدودة كاشت