Multilingual Turkish Dictionary

Azerbaijani

Azerbaijani
QUBBA : Az Turkish Farsi

:
قبّه، گنبد.
گنبدي شكل، روي هم انباشته شده، برجسته و بالا آمده. (← كوْپ، قوْب و قوْپ) قوبّالى (qubbalı)
داراي گنبد، برآمده و گنبدي شكل

QUBR : Az Turkish Farsi

: غبار، هواي شرجي. (← قوبار و قوْپ)

QUBUL : Az Turkish Farsi

:
ظرف، جاي اجناس، كجاوه مانندي كه در آن ظروفات و لوازم منزل گذارند.
قمقمه.
از نامهاي دختران. (← قوْب، قوْبول)

QUC : Az Turkish Farsi

: فعل امر از مصدر «قوجماق» (خم كردن، زانوان را در بغل گرفتن) (← قوْج و قوْنْج) قوجاشماق (qucaşmaq)
به آغوش چسباندن. قوجاغا آلماق (qucağa almaq)
بغل كردن، در بغل گرفتن. قوجاق (qucaq)
آغوش، بغل. قوجاق-قوجاق (qucaq-qucaq)
بغل بغل، بغلِ پُر، به مقدار فراوان. قوجاقلاشماق (qucaqlaşmaq)
همديگر را در آغوش كشيدن. قوجاقلاماق (qucaqlamaq)
بغل كردن، در آغوش گرفتن. قوجماق (qucmaq)
خم كردن، دستها را دور زانوان حلقه كردن. قوجمالى (qucmalı)
خم كردني.
در آغوش گرفتني. قوجول (qucul)
گياه سر خميده و پژمرده شده، چمني كه خشك شده و يا حيوانات سر آن را خورده باشند

QUD : Az Turkish Farsi

(2)
قوت، غذا

QUD : Az Turkish Farsi

(1)
برجسته و بر آمده.
آدم خودخواه و برجسته. (← قوْد) قودّا (qudda) = قودّه (quddә)
خودخواه و متكبّر.
غدّه، تكّه گوشت برجسته و سخت كه به علّت بيماري بين پوست و گوشت ايجاد شود.
حرّاف، لفّاظ، آدم ناطق و برجسته. قودّا-قودّا دانيشماق (qudda-qudda danışmaq)
لفّاظي كردن. قودورغان (qudurğan)
آنكه خود خواه و شرور باشد.
شجاع و دلير. قورد اوْغولو قودورغان اوْلور. (زادة گرگ شجاع و دلير است.) قودورماق (qudurmaq)
شرور شدن.
قدرت يافتن، تحريك شدن.
مست و شهواني شدن. قودورولماق (qudurulmaq)
قدرت يافتن، هستي يافتن، به وجود آمدن. قودوز (quduz)
شرور، ستيزه جو. قودوز-قودوز ائدمك (quduz-quduz edmәk)
ستيزه جويي كردن، دعوا طلبي. قودوزلانماق (quduzlanmaq)
شرارت و گردنكشي نمودن

QUDA : Az Turkish Farsi

: خود، خودي، قوم و خويش نسبي زن و شوهر. قاين-و-قوداسى چوْخ دور. (تعداد برادر شوهرها و اقوام شوهرش زياد است.)

QUDURĞAN : Az Turkish Farsi

: مشكي كه از هر جاي آن آب بريزد، مشك كهنه

QUF : Az Turkish Farsi

:
صداي وزش باد تند، صداي توفان.
صداي افتادن و سقوط كردن چيزي از بلندي.
صداي سرفه.
تو خالي، آنچه باد از درون آن به راحتي بگذرد، پوچ. قوف-قوف (quf-quf)
صداي سرفه‌هاي متوالي. قوفّه (quffә)
صداي سرفه. قوفّولاماق (quffulamaq)
صداي باد به گوش رسيدن. قوف يئمك (quf yemәk)
همگي حركت كردن، دسته جمعي كوچ كردن.
ويران شدن، فرو ريختن.
سرازير شدن، ناگهان و با سرعت در سرازيري دويدن

QUFEYLİ : Az Turkish Farsi

: قفيلي، تابع طفيلي، مهمان دعوت نشده‌اي كه همراه مهمان اصلي بيايد

QUH : Az Turkish Farsi

:
كوه، بيابان، صحرا.
كوه نشين، بياباني، صحرا نشين. قوه وورماك (quh vurmak)
سرسام گرفتن از سكوت و خاموشيِ بيابان، بر اثر تنهايي دچار سر گيجه و ناراحتي شدن. قوه يئمك (quh yemәk)
به سوي بيابان حركت كردن، سرازير شدن، هجوم آوردن

QUL : Az Turkish Farsi

(6)
شكلي از «کول» (ببند) از مصدر کولمك» (بستن) است كه به تنهايي رايج نيست؛ امّا كلمات رايج زير از اين ريشه هستند. قولام پا (qulam pa) = قولوم پا (qulum pa)
گرفتگي پا، لنگيدن، نوعي يورتمه رفتن اسب بگونه‌اي كه گويي از ناحية دست و پا مي‌لنگد. قولْف (qulf)
قفل، وسيلة بستن. قولومه (qulumә) = قولومّه (qulummә)
عقده، گرفتگي و بغض گلو.
صدايي كه بر اثر بغض گلو ضخيم تر شده باشد، صداي ضخيم. قولومّه-قولومّه گپ چالير. (با صداي قلنبه و ضخيم صحبت مي‌كند.) قولون (qulun)
كرّة اسب، كرّه اسب نوزاد، كرّه اسب يك ساله. (به اعتبار اينكه كرّه اسب يك تا دو ساله را با بند و طناب به كمند مي‌اندازند و تعليم مي‌دهند) قولونلاماك (qulunlamak)
زاييدن اسب، كرّه آوردن اسب. قولونلو (qulunlu)
اسب حامله.
اسبي كه همراه كرّة خود باشد، اسب كرّه‌دار

QUL : Az Turkish Farsi

(5)
تلفّظي از كلمة «قوْل» (بازو) قولّا (qulla) = قولّاه (qullah) = قولّه (qullә)
قلّه، بلندي، رأس، سر كوه.
جوان شجاع، آنكه دست قوي و توانا دارد. قولاج (qulac)
(قوْل + آچ) واحد طولي است به اندازة باز كردن يك دست يا هر دو دست. (نيم يا يك متر.) (← قوْل1 ، قوْلاج) قولّا جاهال (qulla cahal)
جوان قوي دست و توانا. قولاج قوْللو (qulac qollu)
آنكه بازوان كشيده و زيبا داشته باشد. قولاجلاماق (qulaclanaq)
گز كردن، متر كردن، اندازه گرفتن. قولونج (qulunc)
آخرين قسمت بازو، ناحية بين دو كتف، پشت سر.
قولنج، دردي كه در ناحية كتف و شانه‌ها ايجاد شود.
پشت سر.
عاقبت، آخر. قولونج ائدمك (qulunc edmәk)
به درد آمدن كتف و شانه‌ها. قولونج سايماق (qulunc saymaq)
عاقبت انديشي، آينده نگري. قولونْجْلو (qulunclu)
ادامه دار، مستمر، دنباله دار.
قوي، داراي بر و دوش. قولونجوچا (quluncuça) = قولونجو سوره (quluncu sürә)
به دنبالش، از پشت سرش. قولونجوندان سـوپورمك (quluncundan süpürmәk) = قولونجوندان گـؤتورمك (quluncundak götürmәk)
از دنبال كسي دويدن، تعقيب كردن

QUL : Az Turkish Farsi

(4)
صداي قورقور، صداي غلغل قليان و امثال آن. قولّاج (qullac)
پك سخت به قليان و مانند آن زدن. قولّاجلاماق (qullaclamaq) = قولّاج وورماق (qullac vurmaq)
پكهاي متوالي به قليان زدن. قول-قول (qul-qul)
غلغل، صداي كشيدن قليان. قول-قوله (qul-qulә)
غلغله، سر و صدا و ازدحام. قولوپ (qulup)
صداي غلغل آب يا افتادن چيزي در آب.
به مقدار يك بار فرو بردن و بلعيدن آب يا مايعات ديگر

QUL : Az Turkish Farsi

(3)
غلام، نوكر.
نوكر قوي هيكل، تنومند زوردار. قولازلانماق (qulazlanmaq) = قولايلانماق (qulaylanmaq)
خود را براي حمله آماده كردن. قولام (qulam)
غلام، برده. قول چوْماق (qul çomaq)
قلچماق، نوكر چماق به دست. قولدور (quldur) = قولّور (qullur)
قلدر، قلچماق، زورگو. (گروهي ريشة اين كلمه را «قوْلتور» از بن قديمي «قوْلماق» (خواستن) به معني كسي كه همه چيز را براي خود مي‌خواهد مي‌دانند.) قولدورلوق (quldurluq)
قلدري، زور گويي. قول-و-قره باش (qul-o-qәrә baş)
نوكر و كنيز، عوامل و نوكران، اطرافيان خان يا پادشاه. قوللار آغاسى (qullar ağası)
مهتر غلامان، رئيس غلامان. قوللوق (qulluq)
خدمت، نوكري، خدمت كردن.
حضور و پيشگاه.
باج، پول يا مالي كه به مأمور ماليات داده مي شد. قوللوق ائدمك (qulluq edmәk)
خدمت كردن. قوللوقچو (qulluqçu)
خدمتكار، خادم، نوكر. قوللوقچولوق (qulluqçuluq)
خدمتكاري، مستخدمي. قولو (qulu) = قولوم (qulum)
غلام، نوكر. قولوم چاقماق (qulum çaqmaq) = قولوم چوماق (qulum çumaq)
قلچماق، قلدر

QUL : Az Turkish Farsi

(2)
غول، ديو. قولَك (qulәk)
غولك، مترسك

QUL : Az Turkish Farsi

(1)
عميق، گود، گودال. قولدوروم (quldurum)
عميق، گود

QULA : Az Turkish Farsi

: اين كلمه به شكلهاي «قولاه» و «قولاي» هم بيان مي شود؛ و با اين معاني معمول است
ساده، آسان. بو سؤز ديله قولا (قولاي) گلير. (اين سخن به زبان آسان مي آيد.)
زمين صاف و هموار. يزدِ خاسّينگ قولاه دوزو ملـَر قوْيــون گلــر قــوزو
شايسته، نيكو و خوب. بير ناقولا آدام دير. (آدم ناقلا و نادرستي است.)
نزديك، آماده و در دسترس. سحَره قولاي ائودن چيخدی. (نزديك بامداد از خانه بيرون رفت.)

QULAQ : Az Turkish Farsi

:
گوش، وسيلة شنوايي. (ريشة كلمه از
قو = كو (صدا) + لاق (پسوند مكاني) يعني صداگاه، درست شده است.)
قطعه‌اي از هر چيز كه به اندازة يك گوش باشد. بير قولاق چؤره‌ك وئر. (تكّه‌اي نان بده.)
نام نقشي در گليم و جاجيم.
گوشه و كنارة چيزي. قولاغا گيرَن (qulağa girәn)
در گوش رونده، هزار پا. قولاغى آردی گئنگ (qulağı ardı geng)
پس گوش فراخ، حرف نشنو. قولاغى آغير (qulağı ağır)
سنگين گوش، نا شنوا. قولاغى تيز (qulağı tiz)
تيز گوش، آنكه سريع بشنود. قولاق آردی (qulaq ardı)
پشت گوش، بناگوش.
حرف نشنوي، بي توجّهي. قولاق آردی ائدمك (qulaq ardı edmәk)
حرف را نشنيده انگاشتن، به سخن ديگران توجّه نكردن. قولاق آسماق (qulaq asmaq)
گوش گرفتن، گوش دادن.
اطاعت كردن. قولاق توْزو (qulaq tozu)
بن گوش، بنا گوش. قولاق جينگيله‌مك (qulaq cingilәmәk)
صدا دادن و جينگ جينگ كردن گوش. (به اعتقاد قدما آنكه گوشش صدا دهد، كسي او را ياد مي‌كند.) قولاق چالماك (qulaq çalmak)
گوش تكان دادن حيوانات.
مجازاً به مفهوم از روي نا آگاهي چيزي گفتن. قولاقدان ايراق (qulaqdan iraq)
دور از گوش، اصطلاحي است به اين مفهوم كه از اين حرفها زده نشود و گوش از اين حرفها نشنود. قولاق قيرْپْماق (qulaq qırpmaq)
گوشها را تيز كردن، شديداً دقّت كردن. قولاق قيزماق (qulaq qızmaq)
واهمه داشتن، ترسيدن. قولاق كسمك (qulaq kәsmәk)
گوش بريدن، اخّاذي كردن. قولاق كسمه (qulaq kәsmә)
عمل گوش بري و اخّاذي. قولاق كسَن (qulaq kәsәn)
گوش بُر، اخّاذي كننده.
آنكه گوشهاي مجرم را ببرد، فرّاشباشي، شكنجه‌گر حكومت. قولاقلاشماق (qulaqlaşmaq)
در گوش همديگر نجوا كردن، با هم پچ پچ كردن. قولاقلاماك (qulaqlamak)
گوش كسي يا حيواني را گرفتن.
كسي را به شنيدن وادار كردن.
مجازاٌ به معني غلبه كردن و چيره شدن. اينگار شئر قولاقلاميش. (گويي بر شير چيره شده.) قولاقلى (qulaqlı)
حيوان گوش دار، الاغ. قولاق مورّ ائدمك (qulaq murr edmәk) = قولاق موزّ ائدمك (qulaq muzz edmәk)
گوشها را تيز كردن، با دقّت تمام گوش دادن. قولاق ياتيرْتْماق (qulaq yatırtmaq)
گوش را خواباندن.
سخت مشغول كاري بودن.
به سرعت تاختن با اسب

QULF : Az Turkish Farsi

: قفل. (ريشة كلمه از مصدر «کولمك» (بستن) است. ← قول6)

QULHAY : Az Turkish Farsi

= قول‌هه‌ي (qulhәy)
صوتي است كه در هنگام جدا كردن گوسفندان از همديگر بيان مي‌شود

QULLAB : Az Turkish Farsi

: قلّاب، خميده، كماني شكل. قولّابا (qullaba)
قلّابه، چنگك، هر چيز خميده و حلقه مانند. قولّابى (qullabı)
قلّابي، تقلّبي، كج و نا درست

QULP : Az Turkish Farsi

:
صداي غلغل.
جرعه‌اي از آب. (← قول4، قولوپ) قولْپ ائدمك (qulp edmәk)
جرعه‌اي را سر كشيدن

QULUMMӘ : Az Turkish Farsi

: قلنبه، در هم فرو رفته

QUM : Az Turkish Farsi

(2)
صداي افتادن در آب، صداي آب در درون چيزي ديگر. قوم-قوم (qum-qum)
صداي افتادن در آب.
غرولند، سر و صداي خفيف. قوم-قومَّگ (qum-qummәg) = قوم-قومّه (qum-qummә)
قمقمه، ظرف آبخوري مسافر