Multilingual Turkish Dictionary

Azerbaijani

Azerbaijani
XALX : Az Turkish Farsi

= خالْق (xalq)
(ع) خلق، خلايق، مردم

XALXAL : Az Turkish Farsi

: وسيلة مخصوصي كه جاي چاشني تفنگ باشد

XAM : Az Turkish Farsi

:
خام، نپخته.
سخن نپخته، حرف نسنجيده.
كم تجربه، بي تجربه.
چرم دبّاغي نشده كه براي وصلة قنداق تفنگ مورد استفاده قرار مي‌گرفت. خاما (xama)
ابريشم يا پشم نتابيده. خام ائدمك (xam edmәk) = خاملاماق (xamlamaq)
خام كردن، اغفال كردن، فريب دادن. خامليق (xamlıq)
خامي، نپختگي.
بي تجربگي، نا آزمودگي. خاموش (xamuş) = خاميش (xamış)
خاموش، ساكت و آرام. (آدم بي‌تجربه‌اي كه حرفي براي گفتن ندارد.) خاموشَكْلي (xamuşәklı)
خواب آلود

XAMA : Az Turkish Farsi

:
خامه، خامة شير. (اين كلمه از ريشة «قاي» (سفت) و در اصل «قايما» بوده.)

XAMINA : Az Turkish Farsi

: باران تابستانه

XAN : Az Turkish Farsi

: خان، رهبر ايل، پادشاه كشور. اين كلمه در ادبيات تركي و فارسي به صورتهاي: «قوْوان» (آنكه ديگران را شكست دهد و به تعقيب آنها پردازد.) «خوْوان»، «قاآن»، «خاقان»، «خاآن» و … ديده شده است. خان امّان-امّان (xan әmman-әmman)
نام آهنگي از آهنگهاي موسيقي. خان اوْتو (xan out)
نام گياهي شبيه كاسني. خان-خانليق (xan-xanlıq)
خان خاني، فئوداليزم. خانزادا (xanzada)
خانزاده، از نژاد خان. خان كبابى (xan kәbabı)
نوعي كباب كه جگر، دل، قلوه، دمبه و ماهيچه را به صورت متناوب به سيخ كشند و بعد از پخته شدن كمي «كباب اوْتو» بر آن پاشيده با مقداري كره چرب نموده سپس اندكي حرارت داده ميل كنند. خانليق (xanlıq)
خاني، پادشاهي. خان-و-خوْوان (xan-o-xovan)
خان و خاقان، خوانين، دار و دستة خانها. خانيم (xanım)
همسر خان، خانم، بانو، عنوان احترام آميز براي خانمها.
همسر، زن. خانيم آغايى (xanım ağayı)
نوعي بند تنبان پهن كه هم خانمها و هم آقايان مي‌توانستند از آن استفاده كنند. خانيمان (xanıman)
نام روستايي در منطقة كامفيروز

XAP : Az Turkish Farsi

: تلفّظي از كلمة «خواب» فارسي به معني خاموش و خوابيده. خاپا-خاپ (xapa-xap)
بي خبر، سرزده. خاپّير (xappır)
كور، نابينا. (عم) خاپّيراماق (xappıramaq)
نشست كردن، خوابيدن، ته نشين شدن

XAR : Az Turkish Farsi

: خوار، ذليل. خار-و-كوْر (xar-o-kor)
خوار و كور، حقير و پست.
فقير و بيچاره

XARA : Az Turkish Farsi

:
نام گياهي با پرچمها و گلهاي زرد رنگ.
نام نوعي پارچة ابريشمي

XARAP : Az Turkish Farsi

= خارْپ (xarp)
صداي خارپ و خورپ صداي خارت خورت

XARAP-XURUP : Az Turkish Farsi

= خارْپ-خورْپ (xarp-xurp)
صداي جويده شدن و خورده شدن استخوان يا غضروف

XARI : Az Turkish Farsi

: نام گياهي سردسيري با برگهاي كوچك و ريز

XARP-XARP : Az Turkish Farsi

= خاراپ-

XARR : Az Turkish Farsi

: صداي خارّ و خور، صداي اصطكاك ارّه و چوب خشك. خارّ-و-خارّينان (xarr-o-xarrınan)
با سر و صدا، با صداي خرّ و خر. خارّيلاماق (xarrılamaq)
صداي خرت خرت به گوش رسيدن

XART-XURT : Az Turkish Farsi

: صداي خرت خرت، صداي جويده شدن و خورده شدن استخوان يا عضروف. خارتيلاماق (cartılamaq)
صداي خرت خرت در آمدن، خرت و خرت كردن

XAS : Az Turkish Farsi

: قشنگ، نيكو، خاص و برگزيده. خاسّا (xassa)
خاصّه، بخصوص.
نام نژادي از گوسفندان كه بهترين و زيباترين نوع گوسفند به شمار مي‌رود. خاسّويى (xassuyı)
بهترين نوع خرما

XAŞ : Az Turkish Farsi

: صداي كشيده شدن چيزي بر روي زمين. خاشال (xaşal)
آنچه بر روي زمين كشند.
گشاد، فراخ، توبره يا جوال گشاد.
گياه خشك و امثال آن كه بر روي زمين پخش شود. خاش-خاش (xaş-xaş) = خاش-خاشاك (xaş-xaşak)
خشخاش، گياه ترياك. خاش-خاشّى (xaş-xaşşı) = خاشّى (xaşşı)
وسيلة خاراندن. (← قاشقاشّي)

XATUN : Az Turkish Farsi

= خاتين (xatın)
بانو، خانم. (در تركي آذربايجاني «قادين» است.)

XAV : Az Turkish Farsi

: پود، پرز، كرك. (← خاب)

XAVLI : Az Turkish Farsi

: داراي پود و پرز

XAVӘR BİYİ : Az Turkish Farsi

: نام آهنگي غم انگيز در موسيقي قشقايي كه از آواي گرية «خاور بي‌بي» (همسر يكي از خوانين قشقايي) در هنگام مرگ شوهرش نواخته شده است. خاي ()
شكلي از كلمة «قاي» يا «قايي» كه يكي از قبايل قديم تركان است. خايگان (xaygan)
نام روستايي در شهرستان فيروزآباد كه به معني جايگاه قايي ها است. خاييز (xayız)
نام كوهي در مشرق خورموج

XӘBӘR : Az Turkish Farsi

: خبر، آگاهي، اطّلاع. (اصل كلمه «قاپار» از مصدر «قاپماق» (گرفتن) است.) خبر آلماق (xәbәr almaq) = خبر توتماق (xәbәr tutmaq)
پرسيدن، سؤال گرفتن.
اطّلاع يافتن، خبر گرفتن. خبر- اتَر (xәbәr-әtәr)
خبر، آگاهي. خبر ائدمك (xәbәr edmәk)
با خبر ساختن، اطّلاع دادن. خبرچي (xәbәrçi) = خبرچين (xәbәrçin):
قاصد، خبر رسان.
جاسوس، خبرچين. خبرچيليك (xәbәrçilik)
خبرچيني، خبر رساني. خبردار (xәbәrdar)
آگاه، با خبر.
آماده باش. (از دستورات نظامي) خبرلَشْمَك (xәbәrlәşmәk)
از همديگر خبر گرفتن، پرسيدن

XӘBT : Az Turkish Farsi

: اشتباه، سهو، خطا. (← خف، خفت)

XӘÇӘ : Az Turkish Farsi

= خچّه (xәççә)
چوب دو شاخه، چوب كماني شكل تير كمان. خچّه خير (xәççә xır) = خچّه خر (xәççә xәr)
چوب لاي چرخ، ايجاد مزاحمت، در تنگنا گذاشتن. خچّه گير ائدمك (xәççә gir edmәk)
گير انداختن، محاصره كردن

XӘÇÇİ XEYR : Az Turkish Farsi

: (ف) از علائم تعجّب. (شش) (اصل تركيب همان «هر چه خير» در فارسي است.)