Multilingual Turkish Dictionary Azerbaijani

XINC : Az Turkish Farsi

:
خشم، عصبانيت.
پنجه چنگال. خينْج آتماق (xınc atmaq)
پنجه افكندن، در دعوا با حريف دست و پنجه نرم كردن. خينْج ائدمك (xınc edmәk)
قهر كردن، خشم نشان دادن. خينجلاماق (xınclamaq)
پنجه افكندن، چنگ انداختن.
نيشگون گرفتن. خينج-و-كوم (xınc-o-kum)
كتك كاري، با مشت و لگد كتك زدن

XINÇӘ : Az Turkish Farsi

: خيك، خيك پنير. (اصل كلمه «خومچه» (خمرة كوچك) بوده ← خونچه، خيگ، خيگچه)

XINÇIRMAQ : Az Turkish Farsi

:
تشر زدن، خشمگين شدن.
هكچه زدن. (← خير، خيرچينماق)

XING : Az Turkish Farsi

(2)
گراز، خوك

XING : Az Turkish Farsi

(1)
آب بيني.
خنگ، احمق، كودن

XINIŞT : Az Turkish Farsi

: خارش، خارش داشتن

XİNOVA : Az Turkish Farsi

: خونابه، خون دل. (← خون1، خونوْوا)

XIP : Az Turkish Farsi

: عمل خوابيدن و كمين كردن. (← خپ) خيپ ائدمك (xıp edmәk)
خوابيدن و كمين كردن، خود را به خواب زدن.
سكوت كردن.
در تاريكي نشستن و روشنايي را پاييدن. خيپيق (xıpıq)
خوابيده، كوتاه، كوتوله

XİRӘ : Az Turkish Farsi

: خيره، لجاجت. خيره ائدمك (xirә edmәk)
لجاجت به خرج دادن

XIR : Az Turkish Farsi

:
گلو، حلق، خرخره.
صداي خِرخِر، صداي خرخره،
صداي خاراندن چيزي.
دلخوري و ناراحتي.
خرت و پرت، لوازم ناراحت كننده.
گلوگاه كوه. خيرّ ائتمَك (xırr etmәk)
كمين كردن، در گلوگاه كوه كمين كردن. خير بنده (xır bәndә)
گلوبند، آنچه به عنوان زينت در گلو بندند. خيرچينماق (xırçınmaq)
پس افتادن نفس در هنگام گريه كردن، هكچه زدن. خير-خير (xır-xır)
وسيلة خاراندن، قاشقاشي.
ناسازگاري. خير-خيرّ ائدمك (xır-xırr edmәk)
خر و پف كردن.
نا سازگاري كردن. خير-خيرّه‌ك (xır-xırrәk)
خرخره، ناي، گلو.
گلوگاه كوه. خير-خيرّه‌كي (xır-xırrәki)
ناسازگار، شرور.
جنس ارزان قيمت. خير-خيرّي (xır-xırrı)
ناسازگار، غرولند كننده.
وسيلة خاراندن، قاشقاشّي. خيرليق (xırlıq)
خرخره، ناي. خيرّ-و-پير (xırr-o-pır)
خرت و پرت، اسباب و لوازم كم ارزش. خيرّ-و-دار (xırr-o-dar) = خيرّ-و-دال (xırr-o-dal) = خيرّ-و-دير (xırr-o-dır)
ناسازگاري، دلخوري و ناراحتي. خيرّه (xırrә)
گلوگاه كوه، درة عميق كوه.
خيره، مات، ناراحت و در خود فرو رفته. خيرّه گولو (xırrә gülü)
گل ختمي. (گل ختمي معمولاً در گلوگاه كوه بيشتر رشد مي‌كند.) خيرّيف (xırrıf) = خيرّيفْت (xırrıft)
خرف، كودن، پير خرف.
جاي تاريك و محدود. خيرّيف ائو (xırrıf ev)
خانة تاريك، خانة كوچك و كم حجم. خيرّيف ‌خانا (xırrıf xana)
خرف خانه، غار يا شكاف كوه كه پير مردان و پير زنان فرتوت و از كار افتاده را در قديم آنجا نگه مي‌داشتند. خيرّيق (xırrıq)
گلو، حنجره، خرخره. خيرّيق آلْتى (xırrıq altı)
زير گلو، ناحية زير گلو.
گلو بند، گردن بند. خيرّيقلاماق (xırrıqlamaq)
يقه و گريبان كسي را گرفتن و دعوا كردن.
در هنگام صحبت به مخاطب بسيار نزديك شدن.
تا گلوگاه پر شدن ظرف. خيرّيلاشماق (xırrılaşmaq)
دسته جمعي خر و پف كردن.
با هم دعوا كردن.
خرخر كردن سگها در مقابل هم. خيرّيلاماق (xırrılamaq)
خر و پف كردن.
خرخر كردن سگها در هنگام حمله به يكديگر.
دعوا كردن، نا سازگاري پيشه كردن. خيرينج (xırınc)
دعوا طلبي، خشم، كينه، لجاجت. خيرينجى (xırıncı)
خشمگين، ناراحت

XIRÇ : Az Turkish Farsi

: قرچ، صداي بريدن چيزي. خيرْچ-و-خيرْچ (xırç-o-xırç)
قرچ و قروچ. خيرْچيلاماق (xırçılamaq)
قرچ و قروچ كردن

XIRNI : Az Turkish Farsi

: خر پير، نرّه خر پير

XIRNIZ : Az Turkish Farsi

: كوتوله، كوتاه قد

XIRP : Az Turkish Farsi

:
عمل كمين كردن و خوابيدن. (← خپ، خيپ)
مجازاً به معني همه، همگي.
صداي بريده شدن گلو. خيرْپ ائدمك (xırp edmәk)
خوابيدن، مخفي شدن و خود را به خواب زدن.
كمين كردن.
سر بريدن

XIRSAN : Az Turkish Farsi

(1)
نام نژادي از اسبها. (اصل كلمه از «قير» + «سان» (قيرسان) به معني بكُش و نابود كن.)

XIRSAN : Az Turkish Farsi

(2)
نام گياهي از گياهان علوفه‌اي

XIRT : Az Turkish Farsi

:
صداي جويده شدن و خورده شدن غضروف، صداي شكسته شدن يا به هم خوردن چيزهاي خشك و ترد.
صداي بلعيده شدن از گلو. (← خير) خيرتاس (xırtas)
خشك شدن گلو به خاطر تشنگي فراوان، خفگي. خيرتاس اوْلماق (xırtas olmaq)
خفه شدن، از تشنگي بريدن. خيرت-خيرت (xırt-xırt)
صداي شكستگي يا خرت خرت. خيرْت- خيرتي (xırt-xırtı)
خرخره، ناي.
هر چيز خشك و شكننده كه خرت خرت كند. خيرْتْلاق (xırtlaq) = خيرْتْليق (xırtlıq)
گلو، ناي. خيرْت-و-پيرت (xırt-o-pırt)
خرت و پرت، لوازم كم ارزش. خيرْتى (xırtı)
خرده و ريز، نان خشك نازك كه به محض دست زدن خرد و ريزه ريزه گردد. خيرتيلاماق (xırtılamaq)
خرت خرت كردن

XIRXӘ : Az Turkish Farsi

:
سنگريزة محكم، سنگ شكسته و كوچك شده.
سنگ آهن، تكه آهني كه در دل سنگ قرار دارد.
خرقه، لباس پاره پارة درويشان. (از مصدر «قيرماق» (شكستن و پاره كردن) است.)

XIS : Az Turkish Farsi

:
صداي خس خس.
حالت خوابيدن و كمين كردن پرندگان به خاطر ترس يا شكار. خيس-خيس (xıs-xıs)
صداي خس خس در هنگام خواب يا بيماري. خيسّيلاماق (xıssılamaq)
خس خس كردن سينه در هنگام تنفّس

XIŞ : Az Turkish Farsi

: صداي خش خش. خيش-خيش (xış-xış)
صداي خش خش. خيشّيلاماق (xışşılamaq)
خش خش كردن

XIŞM : Az Turkish Farsi

:
خشم، عصبانيت.
عفونت، چرك زخم. خيشْم ائدمك (xışm edmәk)
عصباني شدن.
عفونت كردن زخم. خيشْميناك (xışmınak)
خشمناك، خشمگين و عصباني.
زخم متورّم و چركين

XIŞT : Az Turkish Farsi

: خشت، آجر خام.
مجازاً به معني وجود، آفرينش و موجوديّت. اينگار خودا خيشتينى وورماميش. (گويي كه اصلاً خدا نيافريده) خيشتك (xıştәk)
پارچة مربّع شكلي كه در قديم ميان تنبان بافته مي‌شد و همان قسمت از تنبان را خشتك مي‌گفتند.
مجازاً به معني آلت تناسلي مردان. خيشْت وورماق (xışt vurmaq)
خشت زدن، آجر خام درست كردن.
لاف زدن.
آفريدن

XIT : Az Turkish Farsi

= خيت-خيت (xıt-xıt)
صوتي است كه هنگام قلقلك كردن ديگران گويند. خيت-خيت ائدمك (xıt-xıt edmәk)
قلقلك كردن. خيت-خيتى (xıt-xıtı) = خيتيق (xıtıq)
عمل قلقلك. خيتيقلاماق (xıtıqlamaq)
قلقلك كردن

XİZ : Az Turkish Farsi

:
خيزش، جوشش آب از زمين.
جهش، سرعت و حركت.
ورم، بالا آمدن و تورّم زخم، عفونت زخم. (← خئز) خيز باغلاماق (xiz bağlamaq) = خيز گـؤتورمك (xiz götürmәk)
جهيدن، پريدن، به سرعت دويدن. خيزلي (xizli)
متورّم، عفونت دار.
با جهش و پرش، با شتاب و عجله. خيزوْو (xizov)
خيزاب، چشمة كوچك آب

XIZMӘT : Az Turkish Farsi

: (ع) خدمت، شرف حضور