Multilingual Turkish Dictionary

Azerbaijani

Azerbaijani
XOSSİYӘ : Az Turkish Farsi

: (ع) خصيه، بيضه

XOT : Az Turkish Farsi

: تلفّظي از كلمة «قوت» (خوراك) است كه به تنهايي رايج نيست؛ امّا «خوْت-و-خوراك» (خوراك و خوردني) معمول و ملفوظ است. خوْتو (xotu)
قوطي و هر چيز كوچك قوطي مانند كه معمولاً در آن آذوقه نهند. (قوت1، قوتو)

XOV : Az Turkish Farsi

: (ف) خواب. (← خپ، خف، خيپ و …) خوْو مرگ (xov mәrg)
خواب مرگ، خواب سنگين و مرگ مانند. خوْوالي (xovalı)
خواب‌ آلود. خوْوت (xovt)
زمين بكر، زميني كه كشت نشده و سالها خوابيده باشد. (← گوْود)

XOVAN : Az Turkish Farsi

: اصل كلمه «قوْوان» (آنكه ديگران را شكست دهد و آنها را تعقيب كند.) بوده و به معني خان، خاقان و دار و دستة خوانين است. (← خان، خان-و-خوْوان)

XOVF : Az Turkish Farsi

: (ع) خوف، ترس، واهمه. خوْوفلو
ترسو، كسي كه بيم و خوف داشته باشد

XOY : Az Turkish Farsi

:
خوي، عادت، خلق، اخلاق و رفتار.
بيماري رواني. خوْيلو (xoylu)
آنكه به بيماري رواني مبتلا باشد

XӘP : Az Turkish Farsi

: خاموش، حالت خوابيدن و كمين كردن. (← خف) خپ ائدمك (xәp edmәk)
خوابيدن.
كمين كردن. خپَك (xәpәk)
نام گياهي شبيه كاسني كه برگهايش بر روي زمين پهن و خوابيده است

XӘR : Az Turkish Farsi

: (ف)
خر، الاغ.
زياد و فراوان، انبوهي از هر چيز.
بزرگ. خر پـول (xәr pül)
آنكه پول فراوان دارد. خر رمه (xәr rәmә)
خرِ رمه، خري كه از آميزش اسب نر و خر ماده به وجود آمده باشد و يا خري كه با شير اسب بزرگ شده باشد و با اسبها زندگي كند، خر رمه (خرّمه) مي‌گويند؛ ضمناً هر اسبي كه از خر رمه آبستن شود، قاطر مي‌زايد. خر كوروز (xәr kuruz)
نام بوته‌اي خاردار با گلهاي سفيد كه الاغ به خوردن آن علاقه دارد. خر مُهره (xәr mohrә)
نوعي زائدة استخواني كه در فك يا گردن بعضي از الاغها وجود دارد؛ رمّالها اين مهره را در مي‌آوردند و به عوام‌الناس مي‌فروختند تا آنها خوشبخت شوند.
نام مهره‌اي سفيد و بزرگ زينتي است؛ امّا ارزان و كم بهاست. خر مگَز (xәr mәgәz)
خر مگس، نوعي مگس بزرگ. خرگاه (xәrgah)
محل نشيمن در باريان، محل چادر بزرگان و اشراف. خرمَن (xәrmәn)
خرمن، انبوه محصولات كشاورزي

XӘRAB : Az Turkish Farsi

: (ع)
خراب، ويران.
لاغر و نحيف.
بد و نا پسند. خوب-خراب بيلمير. (خوب و بد را تشخيص نمي‌دهد.) خرابلاماق (xәrablamaq)
خراب كاري و اخلال كردن در امور.
ويران كردن، نابود كردن. خرابليق (xәrablıq)
خرابي، ويراني

XӘRDIL : Az Turkish Farsi

: نام پرنده‌اي رنگارنگ و به اندازة گنجشك. (← آل4، آلا جار جارّی)

XӘRDӘL : Az Turkish Farsi

: (ف) خردل، دانة گياهي با برگهاي شبيه برگ تربچه

XӘRG : Az Turkish Farsi

: درخت استبرق، نام درختچه‌اي است با برگهاي ضخيم و پهن شيردار كه از شيرة آن براي درمان بعضي از بيماريها بخصوص سالك استفاده مي‌شود

XӘRӘK : Az Turkish Farsi

: نوعي خرماي نارس كه معمولاً آن را خشك مي‌كنند و مي‌خورند

XӘRӘK : Az Turkish Farsi

(2)
وسيله‌اي چوبي كه بر روي صفحة سازهايي از قبيل تار، سه تار، عود و … قرار مي‌گيرد و سيمهاي ساز از روي آن بسته مي‌شود.
چوب مخصوص زانو بند شتر.
تكه چوبي كه دو لبة قيچي پشم چيني را به هم وصل كند

XӘRRӘ : Az Turkish Farsi

: آب گِل آلود، آب كثيف. (محرّف «قره» (سياه) است.) خرّه چال (xәrrә çal)
مرداب، آب گنديده، جاي بد و نا مناسب، جهنّم. خرّه سو (xәrrә su)
آب گل‌آلود. خرّه‌له‌مك (xәrrәlәmәk)
آب را گل آلود كردن. خرّه‌ليك (xәrrәlik)
گل آلود بودن آب. خرّه‌يه باتماق (xәrrәyә batmaq) = خرّه‌يه چكيلْمَك (xәrrәyә çәkilmәk)
دچار مصيبت يا جاي بدي شدن، سياهپوش و عزادار شدن. (از جمله‌هاي معمول كه براي نفرين كردن به كار مي‌برند.)

XӘRZӘHLӘ : Az Turkish Farsi

: خر زَهره، نام درختي است با گلهاي صورتي يا قرمز كه معمولاً در كنار رودخانه‌ها و جويبارها مي‌رويد

XӘŞӘ : Az Turkish Farsi

: آنچه بر روي زمين كشند. (ريشة كلمه از «خاش» و مصدر «قشّيمك» يا «قاشّيماق» (كشيدن و كندن) است.) خشه‌له (xәşәlә)
بر روي زمين بكش. خشه‌له‌مك (xәşәlәmәk)
بر روي زمين كشيدن

XӘŞAB : Az Turkish Farsi

: جعبه‌اي است فلزّي داراي گلوله كه آن را در سلاحهاي گرم قرار مي‌دهند

XӘSBӘK : Az Turkish Farsi

= خسمَك (xәsmәk)
نوعي از انواع نخل كه آن را قَسْب (قصب) و به ثمر آن هم خسبك (خسمك) مي‌گويند

XӘSİL : Az Turkish Farsi

: جو سبز، جوي كه خشك نشده باشد، علوفة سبز

XӘŞӘM : Az Turkish Farsi

: انبوه، ازدحام، كپرگاه

XӘSSİ : Az Turkish Farsi

: خروس اخته. (اصل كلمه «قازّي» از مصدر «قازماق» (كندن) است؛ به اعتبار كندن و كشيده شدن بيضه‌ها)

XӘSSӘK : Az Turkish Farsi

: خسته، مريض و بيمار. ← هس (عم) ايسبوللو-خسَّكلي دير. (مريض است.)

XӘSTӘ QASIM : Az Turkish Farsi

: خسته قاسم، نام آهنگي از آهنگهاي رايج كه در بعضي از طوايف ايلات فارسيمدان و شش بلوكي مرسوم است و منسوب است به شاعر عاشقي كه در قرن 18 ميلادي در آذربايجان مي‌زيسته است

ӘXTӘ : Az Turkish Farsi

: اخته، مقطوع النّسل. اخته‌چي (әxtәçi)
آن كه اخته كند. اخته‌له‌مك (әxtәlәmәk)
اخته كردن