Multilingual Turkish Dictionary Azerbaijani

XӘT : Az Turkish Farsi

: (ع)
خط، نوشته.
نامه، مدرك، سند.
راه، جاده.
راه راه، چين و چروك. خطله‌مك (xәtlәmәk)
خط زدن، علامت زدن.
خواباندن و كتك زدن.
تا كردن، دولا كردن، پيچاندن. خطه (xәtә)
راه، جاده. خطّي كوْر (xәtti kor)
بي‌سواد. خطّي كوْر اوْلماق (xәtti kor olmaq)
ديده نشدن خط، پاك شدن خط.
بي تجربه و ناشي بودن، نا آگاهي

XӘTA : Az Turkish Farsi

: نام سرزمين ختن چين. ختايى (xәtayı)
اهل ختا.
نام قبيله‌اي از تركان چين.
لقب شاه اسماعيل صفوي كه آهنگي منتسب به وي به نام ختايي (شاه ختايي) در ايلات قشقايي نواخته مي‌شود

XӘTAB : Az Turkish Farsi

: قتب، هچه، نوعي چوب دو شاخ كه در جهاز شتر به كار مي‌برند

XӘTİR : Az Turkish Farsi

: خطير، سلماني

XӘTİR GİC : Az Turkish Farsi

: نام پرنده‌اي‌كوچكتر ازكبوتر

ӘXTӘL : Az Turkish Farsi

: گياهي از خانوادة چمن كه خاصيّت دارويي دارد و براي آرامش قلب و اعصاب مؤثّر است

ӘXTӘR : Az Turkish Farsi

:
فعل امر از مصدر «اخترمك» (جويا شدن)
از بازيهاي دسته جمعي كه به آن «آل آختار»، «ال اختر» و «اختر آغاجي» هم مي‌گويند. (← آل2، آل آختار) اختر گئدمك (әxtәr gedmәk)
با يك پا جهيدن، يك پا را بالا گرفتن و با يك پا حركت كردن. اخترمك (әxtәrmәk)
جويا شدن

XU : Az Turkish Farsi

:
خوي، خصلت.
حالت رواني، بيماري رواني. خولو (xulu)
آنكه به بيماري رواني مبتلا باشد

XUB : Az Turkish Farsi

:
خوب، نيكو.
بس، كافي، كامل، كاملاً. (در تركي قديم به شكل «قوب» آمده است.) خوبجه (xubcә)
نسبتاً خوب، تقريباً خوب. خوبلوق (xubluq)
خوبي، نيكي

XUD : Az Turkish Farsi

: (ف) خود، خودماني، قوم و خويش. خود بد (xud bәd)
آنكه با اقوام و خوديها دوستي و معاشرت نداشته باشد. خود تاراش (xud taraş)
خود تراش، تيغ سلماني. خود رو (xud ru) = خودورو (xuduru)
خود ساخته، آنكه متّكي به توانايي خود است.
آنچه خودش رشد كند، آبله، جوش صورت. خود رولو (xud rulu) = خودورولو (xudurulu)
آبله‌اي، صورت آبله‌اي

XUL : Az Turkish Farsi

: زير زمين، زير خاك. (هـونـوگان) خوللاماق (xullamaq)
به خاك سپردن، دفن كردن

XUL : Az Turkish Farsi

(1)
خل، ابله، نادان

XULFӘ : Az Turkish Farsi

: جوجه خروس، خروسي كه تازه پر در آورد

XULLAS : Az Turkish Farsi

: همانند، دقيقاً متشابه. خولّاس اؤزو دير. (دقيقاً مثل خودش است.)

XULMAR : Az Turkish Farsi

= خولمور (xulmur)
اجاق پر از آتش. (← خور، خورمال)

XULP : Az Turkish Farsi

: جرعه، مقدار يك جرعه. (از اصوات تقليدي) خولپوم (xulpum)
به اندازة يك جرعه

XULQ : Az Turkish Farsi

: (ع)
خلق و خوي.
حال و هوا، وضعيّت مزاجي

XULUP : Az Turkish Farsi

: جرعه، به اندازة يك جرعه. (از اصوات تقليدي)

XUM : Az Turkish Farsi

: خُم، خمره، كاسة آب يا شراب، خومار (xumar)
خمار، شراب نوشيده و مست، خمار آلود. خومارلانماق (xumarlanmaq)
خمار شدن، چرت زدن. خومارلى (xumarlı)
چشم خواب آلود. خومپارا (xumpara)
خمپاره، اسلحه‌اي شبيه توپ. (گويند امير تيمور در هجوم به استانبول در خُم شراب مواد منفجره مي‌گذاشته و پرتاب مي‌كرده، از اين جهت به اين اسلحه خومپارا (خمپاره) گفته‌اند.) خومپورماق (xumpurmaq)
از خمره نوشيدن، جرعه جرعه نوشيدن. خومپوروم (xumpurum)
جرعه، به اندازة يك بار نوشيدن. خومْره (xumrә)
خمره، كوزة بزرگ. خومور (xumur)
خمار‌ آلود، تنبل.
آدم پست و فرومايه، ديوث.
گرية ظاهري، گرية ريايي

XUMRAL : Az Turkish Farsi

: قرمز رنگ، قهوه‌اي. (← قومرال)

XUN : Az Turkish Farsi

(2): هر چيز صاف و پهن، تخته سنگ مسطّح كه روي آن خمير پهن كنند. خونچه (xunçә)
خوانچه، سيني بزرگ. خونْگ (xung)
قالي بي پود، قالي كه پودهايش فرسوده، مسطّح و خوابيده شده باشد

XUN : Az Turkish Farsi

1):
خون.
خونريزي، آدم كشي. (← قان1) خون بس (xun bәs)
خون بست، عمل صلح انجامي بين قاتل و بازماندگان مقتول. خونكار (xunkar)
خونريز، جنگجو، از القاب خوانين و پادشاهان قديم.
از نامهاي پسران. خونوْوا (xunova)
خونابه، خون دل، اشك خونين، مجازاً به معني مشقّت و سختي

XUNÇӘ : Az Turkish Farsi

: خيك پنير. (اصل كلمه «خومچه» (خمرة كوچك) است.)

XUNUG : Az Turkish Farsi

:
خنك، دلنشين، سرد.
غذاي سرد، غذاي كم انرژي.
آدم سبك و نا موقّر. (اصل كلمه «قوْنوگ» از مصدر «قوْنماق» (بر دل نشستن) بوده است.)

XUR : Az Turkish Farsi

(3) = خورّ (xurr)
خر و پف. خور-خور (xur-xur)
خر و پف. خورّ-و-پوف (xurr-o-puf) = خورّ-و-خور (xurr-o-xur)
خر و پف، صداي نا مطلوب كه از گلوي خفته برآيد. خورّولاتماق (xurrulatmaq)
به غلغل انداختن قليان، قليان كشيدن. خورّولاماق (xurrulamaq)
خرخر كردن، خرناسه كشيدن. خورّون (xurrun) = خورّونگ (xurrung)
خواب آلود، تنبل، پست و فرومايه