Multilingual Turkish Dictionary

Azerbaijani

Azerbaijani
YAL : Az Turkish Farsi

(2)
غذاي سگ، غذاي رقيق. (تر. قد) يالاق (yalaq)
جاي غذاي سگ، گودالي كه غذاي سگ را در آن مي‌ريزند تا بخورد. يالاتماق (yalatmaq)
وادار كردن به عمل ليسيدن.
مخلوط كردن داروهاي كوبيده و غذاهاي جامد ديگر با مايعات كه غذاي رقيقي به دست آيد. ياوشماق (yalaşmaq)
دسته جمعي ليسيدن، همديگر را ليسيدن. يالالى (yalalı)
ليسيده شده. يالاما (yalama)
عمل ليسيدن.
ته ماندة غذاهاي رقيق در ظرف، آلودگي غذا در ظرف غذا.
نوعي بيماري كه بر اثر زبان كشيدن بر لبها و تابش آفتاب، لبها تركيده و پوسته پوسته مي‌شود.
مار مولك، نوعي مار مولك كه اطراف لبهاي كودكان را مي‌ليسد و از جاي آن تبخال و تركيدگي بروز مي‌كند.يالاماق (yalamaq)
ليسيدن، زبان كشيدن. يالاميق (yalamıq) = يالامّيق (yalammıq)
محلّ ليسيدن.
ليسيدني، خوراك، طعام.
نوعي بيماري كه در بدن كودكان با بروز دانه‌هايي مشخّص مي‌شود. (بر اثر برخورد دست كودك به غذاي سگ)
مار مولك. يالانماق (yalanmaq)
ليسيده شدن، زبان كشيده شدن. يالايان (yalayan)
ليسنده، آنكه بليسد. ياليق (yalıq)
ليسه ليسه، ترك خوردگي لبها بر اثر ليسيدن بي مورد

YAL : Az Turkish Farsi

(1)
برآمدگي زمين، تپّه.
برآمدگي گردن اسب يا جانوران و حيوانات
يال، موي گردن، موي گردن اسب و حيوانات مشابه. يال توْر (yal tor)
اسب رام نشده، اسبي كه دست كسي به يالش نرسيده.
چابك و سريع.
فراري، ياغي. يال-قويروق (yal-quyruq)
يال و دُم. يال-قويروق ائدمك (yal-quyruq edmәk)
يال و دم اسب را قيچي كردن، تيمار كردن اسب، تزيين دادن يال و دم. يالْلى (yallı)
يالدار، داراي موي گردن. يال يارپيزى (yal yarpızı)
پودنة كوهي. يالينا ياتماق (yalına yatmaq)
به يال اسب چسبيدن و با سرعت تاختن.
كاري را بطور مستمر و دائم انجام دادن. يال-ياماج (yal-yamac) = يال-يومّاج (yal-yummac) = يال-يومّوز (yal-yummuz)
تپّه‌ها و بلنديهاي متوالي. يال-يومّوزلو (yal-yummuzlu)
جايي كه داراي تپّه‌هاي متوالي باشد.
بلند بالا، خوش هيكل، راست قامت و زيبا اندام

YALAMALI : Az Turkish Farsi

: يلمه‌اي، نام طايفه‌اي از ايلات عمله و باصري

YALANGI : Az Turkish Farsi

:
نوعي گَوَن خار دار. (← باردْلَنگ)
ساقة خشك گياهاني مثل كنگر

YALLA : Az Turkish Farsi

: (ع) يا الله، اصطلاحي است كه براي شروع و انجام هر كاري بيان كنند

YALLIQ : Az Turkish Farsi

: خيك كوچك جهت نگهداري روغن يا پنير

YALPAQ : Az Turkish Farsi

:
برگ درخت يا گياه.
دو قطعه چرم كه در دو طرف زين اسب قرار مي‌گيرد و به شكل دو برگ بزرگ از دو طرف زين آويزان مي‌گردد. (← ياپ، ياپراق و يارپ)

YALTAQ : Az Turkish Farsi

: چاپلوس و متملّق. (ريشة كلمه از مصدر «يالماق» (درخشيدن و خود را زيبا و پر زرق و برق نشان دادن است. تر. قد) يالتاقلانماق (yaltaqlanmaq)
چاپلوسي كردن

YAM : Az Turkish Farsi

: جاي بلند، برآمده، بالا آمده. ياما (yama)
وصله. ياماج (yamac)
سينه كش كوه، تپّه، تل. ياماشاق (yamaşaq) = ياميشاق (yamışaq)
روبند، حجاب. ياماشاقلى (yamaşaqlı)
محجّب، آنكه صورت خود را با رو سري بپوشاند. ياماق (yamaq)
وصله. ياماقلاماك (yamaqlamak)
وصله زدن. ياماقلى (yamaqlı)
وصله‌دار. يامالاماق (yamalamaq)
وصله زدن.
قالب كردن جنس نا مرغوب به مشتري. يامالانماق (yamalanmaq)
وصله شدن. يامالى (yamalı)
وصله دار. ياماليق (yamalıq)
پارچه‌اي كه براي وصله از آن استفاده كنند. ياماماق (yamamaq)
وصله زدن. ياما-ياخا (yama-yaxa) = ياما-ياقّا (yama-yaqqa)
وصله، وصله پينه. يامسيلاماق (yamsılamaq)
به ديگران وصله بستن، عيب ديگران را برجسته كردن، اداي كسي را در آوردن. يام–ياخا (yam-yaxa) = يام-ياقّا (yam-yaqqa)
وصله، پينه. يامّيز (yammız)
باسن، كفل، فاصلة پشت زانو تا باسن. يامّيل-يومّول (yammıl-yummul)
كج و معوج

YAM YAŞIL : Az Turkish Farsi

: كاملاً سبز، سبز سير

YAMAN : Az Turkish Farsi

:
بد، نا مناسب، نا مطلوب. (اصل كلمه «ياومان» (چيز يا كسي كه ناسازگار و نا مناسب باشد) است. (← ياو)
دشمن، مخالف، رقيب.
بدي، ظلم.
شديد و سخت.
فراوان و زياد.
مخوف و خطرناك.
آدم تيز هوش و عجيب و غريب. يامان اؤرگَنمك (yaman örgәnmәk)
بد عادت شدن، نادرست ياد گرفتن. يامان دانا (yaman dana)
غدّة سرطاني. يامانليق (yamanlıq)
بدبختي، سختي.
بدي، ظلم

YAN : Az Turkish Farsi

(1)
فعل امر از مصدر «يانماق» (سوختن) ياناخ (yanax)
گونه، قسمتي از چهره كه در آنجا آفتاب بيشتر بتابد. يانار (yanar)
سوزان، مشتعل، در حال سوختن. يانار اوْت (yanar ot)
آتش سوزان. يانار-يانار (yanar-yanar)
مشتعل و فروزان.
در حال ناراحتي و دلسوزي. ياناق (yanaq)
گونه، رخسار. يانان (yanan)
سوزان، در حال سوختن.
دلسوز و مهربان. يانان-دؤنَن (yanan-dönәn)
رحيم، دلسوز، پشتيبان و حامي. يانا-يانا (yana-yana)
سوزان و مشتعل.
در حال سوختن.
در حال دلسوزي و محبّت. يانديران (yandıran)
سوزاننده. يانديرماق (yandırmaq)
سوزاندن، آتش زدن.
روشن كردن. يانديرمالى (yandırmalı)
سوزاندني، قابل سوزاندن. يانديريلماق (yandırılmaq)
سوزانده شدن، سوختن. يانقاخ (yanqax)
گونه، رخسار. يانگال (yangal)
قهوه‌اي سوخته، آفتاب زده و سرخ شده، در اصطلاح به بُز يا بزغاله‌اي مي‌گويند كه گوشهايش سرخ يا زرد باشد. يانگال قولاقلى (yangal qulaqlı)
بزينة گوش بلندي كه گوشهايش سرخ يا زرد باشد. يانگال كرّي (yangal kәrri)
بزينه‌اي كه گوشهايش كوچك، زرد يا سرخ باشد. يانگال كورّا (yangal kurra)
بزينه‌اي كه گوشهايش متوسّط، زرد يا سرخ باشد. يانماق (yanmaq)
سوختن، آتش گرفتن.
درخشيدن و جلوه كردن.
دلسوزي كردن.
از خشم و ناراحتي خود را خوردن، خود خوري كردن.
باختن و محو شدن در بازي.
خيط شدن. يانمالى (yanmalı)
سوختني، قابل سوختن. يانيش (yanış)
سوختگي. يانيق (yanıq)
سوخته شده.
دل سوخته و دردمند.
سوختگي. يانيقلى (yanıqlı)
دلسوز، مهربان. يانيقماك (yanıqmak)
سوختن، سوزش دادن. يانيلماق (yanılmaq)
سوخته شدن. يانيلى (yanılı)
سوخته شده

YAN : Az Turkish Farsi

(2)
طرف، سو.
نزد، كنار، پهلو، نزديك.
اريب، كج، مايل.
نصف، نيمه.
همراه، همراهي، كمكي، آنكه نزد انسان است. يان آپارماق (yan aparmaq)
ترسيدن، واهمه داشتن.
رنجيدن و دلخور شدن.
كينه بستن، دشمني ورزيدن. يان آغاجى (yan ağacı)
چوبهاي كناري، دو چوب نسبتاً بلندي كه در دو طرف جهاز شتر بطور افقي قرار مي‌گيرد. ياناشماق (yanaşmaq)
نزديكتر شدن. ياناكّى (yanakkı)
يك وري، يك طرفي، اريب، كج. يان اوْغول (yan oğul)
نيمه پسر، كوتوله، مرد كوتاه قد.
نام يكي از داستانهاي اساطيري مشهور در ايلات قشقايي. يان توْرباسى (yan torbası)
توبره يا كيسة محتوي آذوقه كه به كنار زين اسب بسته مي‌شود. يان پهله (dan pәhlә) = يان پهلي (yan pәhli)
يله افتاده، لميده. يان چكمك (yan çәkmәk)
كج شدن بار.
كج كج رفتن، خود را كنار كشيدن، دوري گزيدن.
واهمه داشتن، ترسيدن.
از يك پا لنگيدن. يان دوشمك (yan düşmәk)
لميدن، يله افتادن. يان دورانلى (yan duranlı)
افراد نيروهاي دو جناح و نيز نام طايفه‌اي از ايل فارسيمدان. يان فيرْتي (yan fırti)
لميده، دراز كشيده. يان قيليجى (yan qılıcı)
كج، يك طرفي، اريب. يان گول (yan gül)
نيم گُل، نام نقشي در گليم. يانگيلاماق (yangılamaq)
تمايل پيدا كردن، به طرفي كشيده شدن، منحرف شدن. يانليش (yanlış)
انحراف، اشتباه، لغزش. يانليق (yanlıq) = يانّيق (yannıq)
نصفه بودن.
خيكچه، خيك كوچك. يان وئرمك (yan vermәk)
كج شدن، اريب شدن، جا خالي كردن.
كج شدن بار.
كج رفتن، دوري گزيدن.
يله افتادن، لميدن.
كمك كردن. يان-يان (yan-yan) = يان-ياناك (yan-yanak)
دو تكّه چوب كه در دو طرف تلّة سنگي قرار مي‌گيرد. يان-يانا وئرمك (yan-yana vermәk)
پهلو به پهلو نشستن. يان-يان گئدمك (yan-yan gedmәk)
كج كج رفتن، دوري گزيدن. يانى سوره (yanı sürә)
به همراهش. يانينگ خوْش (yanıng xoş)
خدا حافظ، كنار تو خوش باد. يانينى آلماق (yanını almaq)
كنار كسي مسكن گرفتن و او را رها نكردن

YANI : Az Turkish Farsi

: (ع)
يعني، چنين معني دارد.
از علائم استفهام و پرسش است. ياني بيلميرنگ؟ (يعني نمي‌داني؟) ياني‌كى (yanıkı)
يعني كه

YANINC : Az Turkish Farsi

: خرچنگ. (فا)

YANNAQ : Az Turkish Farsi

= يانداق (yandaq) = يانلاق (yanlaq)
خار شتر، نام گياهي خار دار

YAP : Az Turkish Farsi

:
فعل امر از مصدر «ياپماق» (پهن كردن)
پهن. (← يارْپ) ياپالاق (yapalaq)
جغد، بوف كور. (اصل كلمه «ياپ قولاق» (گوش پهن) است.) (← واي، وايقوش، بايقوش) ياپالانماق (yapalanmaq)
بر روي زمين پهن شدن. ياپان (yapan)
آنكه خمير پهن كند، نانوا. ياپديرماق (yapdırmaq)
نان پختن به وسيلة ديگري. ياپراق (yapraq)
برگ، پهن ترين و نازك ترين قسمت درخت يا گياه. ياپماق (yapmaq)
پهن و نازك كردن خمير براي چسباندن به تنور يا ساج، نان پختن.
چسباندن.
درست كردن، ساختن. ياپيشاجاق (yapışacaq)
بايد چسبيد.
محل چسباندن. ياپيشان (yapışan)
چسبنده، چسبناك.
آدم سمج و مصر. ياپيشديرماق (yapışdırmaq)
چسباندن. ياپيشقان (yapışqan)
چسب، سريشم. ياپيشماق (yapışmaq)
چسبيدن. ياپيشيق (yapışıq)
به هم چسبيده، چسبيده شده.
چسبناك. ياپيق (yapıq)
به هم چسبيده. گؤزلري ياپيق دير. (پلكهايش به هم چسبيده.) ياپيلماق (yapılmaq)
پهن شدن و چسبانده شدن خمير به ساج يا تنور. ياپيلى (yapılı)
خمير آمادة پخت.
پخته شده. ياپيم (yapım)
مقدار خميري كه براي يك وعدة پخت آماده شود.
نحوة ساختن و درست كردن

YAP-YAŞIL : Az Turkish Farsi

: كاملاً سبز

YAQIN : Az Turkish Farsi

: نزديك. (← ياخ، ياخين)

YAQQARMAK : Az Turkish Farsi

: التماس كردن. (← ياخ، ياخارماق)

YAR : Az Turkish Farsi

(2)
فعل امر از مصدر «يارماق» (شكافتن) يارا (yara)
زخم، هر جايي از بدن كه شكافته شده باشد. ياراغان (yarağan) = ياراقان (yaraqan)
يرغان، مرض زردي، بيماريي كه گلبولهاي قرمز خون را تا نيمه كم كند. يارالاتماق (yaralatmaq)
زخمي كردن. يارالاماق (yaralamaq)
زخمي كردن. يارالانماق (yaralanmaq)
زخمي شدن. يارالى (yaralı)
زخمي. يارا يئمك (yara yemәk)
زخمي شدن. يارلاغان (yarlağan) = يارليغان (yarlığan)
شكاف عميق، ترَك بزرگ. يارلاق (yarlaq)
شكاف، ترَك كوه. يارما (yarma)
شكاف، ترَك، چاك.
عمل شكافتن و پاره كردن.
بريدن گوشت ماهيچه براي تهية ته چين پلو. يارماچّا (yarmaçça)
شكافِ كندة درخت. يارماق (yarmaq)
شكافتن، پاره كردن، دو نيمه كردن. يارمالى (yarmalı)
شكافتني، پاره كردني. ياری (yarı)
نيم، نصف، به دو قسمت شكافته و تقسيم گشته. ياری باها (yarı baha)
نصف قيمت، نيمه بها. ياری با ياری (yarı ba yarı)
نصف به نصف، دو نيمة مساوي. ياريق (yarıq)
شكاف، ترَك. ياری‌ قان (yarı qan)
بيماري زردي، يرغان. ياريلاماق (yarılamaq)
نصف كردن، به دو نيمه تقسيم كردن. ياريلقان (yarılqan)
شكاف، ترك بزرگ. ياريلماق (yarılmaq)
ترَك برداشتن، شكافته شدن. ياريلى (yarılı)
شكافته شده، شقّه شده.
شريكي، شركتي، نصفه‌اي. ياريم (yarım)
نيمه، نصفه. ياريم آغز (yarım ağz)
آنكه سخن نامفهوم گويد.
سخن نا تمام و بي مفهوم، تعارف و تكلّف سرد. ياريم باز (yarım baz)
حقّه باز، دو رو، فريبكار. ياريمچيليق (yarımçılıq)
نيمه كاره، نيمه تمام، ناقص و نا تمام. ياری-ييرتيق (yarı yırtıq)
نيمه كاره، نصفه

ӘYAR : Az Turkish Farsi

: (ع)
عيار، وزن و معيار طلا.
چابك و تردست

YAR : Az Turkish Farsi

(1)
يار، دوست، رفيق.
پشتيبان، يار و حامي.
خوب، مطابق ميل، مناسب و شايسته. يارارماق (yararmaq)
مناسب و مساعد بودن. ياراشديرماق (yaraşdırmaq)
متناسب كردن، به هم جور كردن. ياراشماز (yaraşmaz)
ناجور، نامتناسب. ياراشماق (yaraşmaq)
برازيدن، مناسب بودن، متناسب بودن لباس براي بدن. ياراشيق (yaraşıq)
شايسته، جور و متناسب. ياراشيقلى (yaraşıqlı)
متناسب، زيبا، خوش اندام. ياراق (yaraq)
وسيلة برازندگي و زينت.
طراز، زينت و زيور لباس، نوار زينتي اطراف لباس.
رو كش زين اسب، وسيلة تزيين اسب.
تفنگ و تجهيزات جنگي مردان. ياراق آغاجى (yaraq ağacı)
نوعي چوب لباسي كه از آن تفنگ آويزان كنند. ياراقلاماك (yaraqlamak)
مجهّز كردن، آماده و مزيّن ساختن. ياراقلى (yaraqlı)
مزيّن، زيبا، داراي زينت و طراز. ياراقلى فرَجي (yaraqlı fәrәci)
نوعي ارخالق زنانه كه داراي زينت و طراز باشد. ياراماز (yaramaz)
نا مناسب، نا جور، نا شايسته و نا سازگار.
نام گياهي مسموم و كشنده. ياراماق (yaramaq)
متناسب بودن، جور و شايسته بودن. ياردان قولو (yardan qulu)
همراهي، طفيلي. (← يار1، يارغيلي) يارديم (yardım)
كمك و ياري. يارغى (yarğı)
ياري كننده، يار و ياور حكومت، عامل حكومت. يارغيلى (yarğılı)
داراي حامي و پشتيبان، داراي نوكر و دار و دسته. يارليق (yarlıq)
كمك، ياري. يارليق وئرمك (yarlıq vermәk)
كمك كردن، همراهي كردن. يار-يار ائدمك (yar-yar edmәk)
مطابق ميل بودن. يار ياردان کوسَر (yar yardan küsәr)
معشوق ازعاشق قهر مي‌كند.
نام نقشي درگليم. يارّيتماق (yarrıtmaq)
به آرزو رساندن، مطابق با آرزو و ميل كسي عمل كردن. يارّيماق (yarrımaq)
مناسب و مطابق ميل شدن كار، به آرزوي خود رسيدن، به كام دل رسيدن. ياريم سن هارا (yarım sәn hara)
اي يار به كجا مي‌روي؟ نام آهنگي در موسيقي. يارّينماق (yarrınmaq)
سير شدن، اشباع شدن، به آرزو رسيدن

YARA : Az Turkish Farsi

= يارات (yarat) = ياراد (yarad)
فعل امر از مصدر «ياراماق = ياراتماق = يارادماق» (آفريدن) ياراتما (yaratma)
آفرينش، اختراع. ياراتماق (yaratmaq)
آفريدن، به وجود آوردن. ياراتمالى (yaratmalı)
آفريدني، خلق كردني. يارادان (yaradan)
آفريننده، پروردگار. ياراديش (yaradış)
نحوة آفريدن. ياراديلان (yaradılan)
مخلوق، آفريده شده. ياراديلماق (yaradılmaq)
آفريده شدن، خلق شدن. ياراديلى (yaradılı)
آفريده شده، خلق شده. يارالماق (yaralmaq)
آفريده شدن

YARP : Az Turkish Farsi

: فعل امر از مصدر «يارپماق» (پهن كردن) (← ياپ. ضمناً در تركي قديم «يارپ» به معني شادابي و سر سبزي هم بوده) يارپاق (yarpaq)
برگ درخت يا گياه.
نام گياهي سردسيري. يارپيز (yarpız)
پونه، پودنه